Hukuk yargılamasında delillerin toplanmasına üçüncü kişilerin katkıda bulunma yükümlülüğü ve kaçınma hakkı

Delillerin toplanmasında taraflar ve hâkimin yanında yargılamanın tarafı olmayan üçüncü kişiler de rol oynar. Üçüncü kişiler, ispatla yükümlü tarafın vakıayı ispatlamasına ve yargılamada gerçeğin ortaya çıkarılmasına yardımcı olur. Hukuk sistemimizde, tanık olarak dinlenen, belge ibraz etmekle yükümlü olan yahut da malvarlığı üzerinde keşif incelemesine katlanmak gibi yükümlülüklere sahip olan üçüncü kişiler yargılamada delillerin toplanmasına katkıda bulunmakla yükümlüdür. Üçüncü kişilerin bu yükümlülük çeşitleri, yükümlülüğün doğması için gerekli koşullar ve yükümlülüğün doğduğu andan itibaren ortaya çıkan sonuçlarının incelenmesi önem arz eder. Üçüncü kişiye bazı menfaatleri gereği kaçınma hakkı da tanınmıştır. Üçüncü kişi kanunda öngörülen nedenlerle kaçınma hakkını ileri sürerek bu yükümlülüklerden kurtulabilir. Yükümlülükler üçüncü kişinin Anayasa'da düzenlenen temel hak ve özgürlüklerine müdahale teşkil ettiğinde de üçüncü kişi, yükümlülüklere karşı koyabilir. Kaçınma nedenleri ve itiraz nedenlerinin ileri sürülmesi, şartları ve sonuçlarının incelenmesi de önemlidir. Bu çalışmada, delillerin toplanmasında üçüncü kişilerin katkıda bulunma yükümlülüğünün öngörülmesinin amacı, yükümlülük çeşitleri, koşulları, kapsamı ve sonuçları anlatılacaktır. Ayrıca çalışmada kaçınma hakkı ile diğer itiraz nedenlerine yer verilecektir. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, üçüncü kişi kanunda öngörülen yaptırımlara maruz kalacaktır. Bu yaptırımların neler olduğu, amacı ve niteliği de çalışmada ele alınacaktır.