Hukuki açıdan Çad-Türkiye ticari ilişkilerinde uluslararası yatırımların korunması

Teknoloji ve küresel ekonomi geliştikçe, yabancı yatırım Türkiye gibi gelişmekte olan ve Çad gibi az gelişmiş ülkelerin ekonomik kalkınması için temel bir kaynak olarak görülmeye başlanmıştır. Bir ülkenin siyaseti, ticari ilişkileri ve güçlü hukuk düzenlemeleri yabancı yatırımın ülkeye girişini sağlanmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle yabancı yatırımın temel kavramları özellikle yabancı kavramı, genel olarak yatırım kavramı, yabancı yatırım kavramı, doğrudan ve portföy yabancı yatırım kavramları ele alınmıştır. Ardından, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, Türkiye, Afrika ve Çad'daki yabancı yatırımların tarihsel süreçleri incelenmiştir. Daha sonra Çad ve Türkiye arasındaki ticari ilişkileri ve yabancı yatırımlara uygulanan esas düzenlemeleri eğlenmiştir. Türk hukukunda Türk Ticaret Kanunu ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu incelenirken, Çad hukukunda ise ilk olarak CEMAC mevzuatı, ardından OHADA mevzuatı ve Yatırım Kanunu incelenmiştir. Bu düzenlemelere ek olarak, yabancı yatırımların korunmasına yönelik çok önemli ICSID sözleşmesinden de bahsedilmiştir. Ayrıca her iki ülkenin hukuk düzenlemelerinde yabancı yatırımın önemli unsurlarından olan ticari şirketler kuruluşları de çalışmanın ikinci bölümünde incelen konular arasında yer almıştır. Bundan sonra yabancı yatırımların korunmasına ilişkin standartlar ve yollardan bahsetmiştir. Yabancı yatırımların korunmasıyla ilgili olarak incelediğimiz standartlar, ikili ve çok taraflı anlaşmalarda yer alan en çok gözetilen ulus kaydı ya da muamelesi, şemsiye klozları, ulusal muamele ve adil ve hakkaniyetle muamelesidir. Bu standartlara paralel olarak, Çad ve Türkiye'de anonim şirketlerdeki yatırımların azınlık pay sahiplerinin haklarının yargı yoluyla korunmasını analiz edilmiştir. Bu koruma yöntemlere ilave olarak, yabancı yatırımların siyasi risklere karşı korunmasına da değinilmiştir. Son olarak yabancı yatırımlardan doğan hukuki uyuşmazlıkların ICSID tahkimi yoluyla çözümü, ICSID tahkimin yabancı yatırımcılar için avantaj ve dezavantajları, merkezin yetkisi, heyetin kararı, hakım kararlarına karşı hukuki başvuru yolları ve bu kararın uygulanması hakkında bilgi verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yatırım, Doğrudan Yabancı Yatırım, Koruma, Ticari İlişkiler, Tahkim.