Hume'un ve Nagel'ın subjektivist zihin felsefesi bağlamında işlevselcilik teorisinin eleştirel bir analizi

Subjektiflik; izlerini, belirginleşen bir biçimde, on yedinci ve on sekizinci yüzyıllarda bulabileceğimiz felsefi bir sorundur. Günümüzde zihin felsefesi alanında ayrı ve doğrudan bir inceleme konusu olarak ele alınan subjektiflik, geçmiş dönemlerden bugüne kadar bilinç ve zihinle ilgili tartışma alanlarının ilgi gören meselelerinden biri olmuştur. Bunun yanı sıra subjektiflik, teoriler tarafından açıklandığı haliyle deneyimsel olması noktasında eksikliği gündeme getirilen bir konu olması bakımından felsefe alanındaki tartışma konularından biridir. Kısaca belirtmek gerekirse, subjektifliğin bilimsel olarak daha iyi açıklanabileceği iddiası kuşkuyu beraberinde getiren bir meseledir. Subjektiflikle ilgili bu eleştiri ve kuşkunun temelinde bulunan asıl meselenin deneyimsel olmakla ilgili olduğu gözlemlenmiştir. İşlevselcilik bu kuşkuyu ortadan kaldırabilecek teorilerden biri gibi görünmektedir. Bu nedenle, deneyimleri zihin-beden düalizmine düşmeden ele almayı başarma amacına yaklaşan felsefe teorilerinden biridir. Dolayısıyla, işlevselcilik teorisi çalışmamızda zihinsel hallerin gerçekleşmesi veya açıklanması hakkındaki iddiaları açısından eleştirilmektedir. İşlevselciliğin zihinsel hallerin işlevleri ile tanımlandığı takdirde zihin-beden sorunu hakkında ontolojik olarak sorun teşkil etmeyecek ve indirgemeci bir teori olma ihtimalini ortadan kaldırdığını iddia edebileceği bir tezi vardır. Bu tez çoklu gerçekleşebilirlik argümanı olarak adlandırılmaktadır. Deneyimler ve subjektiflik bu tür bir olanağın karşısındaki en önemli mesele olarak karşımıza çıkmaktadır. Hume on sekizinci yüzyılda algılar demeti kuramı ile subjektiflik meselesine empirist bir yaklaşımla değindiği dikkat çeken düşünür olması açısından çalışmamızda odak noktası olan düşünürlerden biridir. Nagel'da güncel zihin tartışmalarında subjektiflik meselesini ele alan bir filozof ve deneyimsel olarak subjektifliğin vurgusunu yapan bir düşünür olması açısından diğer odak noktamızdır. Çalışmamızdaki kapsam, Hume ve Nagel'ın teorilerindeki bazı ortak noktaların subjektiflik konusunda incelenmesi şeklinde ifade edilebilir. Çalışmamızın amacı öncelikle bu noktaların en temelinde yer alan subjektif deneyimlerin işlevselcilik açısından çıkardığı zorlukları gündeme getirmektir. Daha sonra da Hume ve Nagel odağında yeni bir eleştiri olanağının olup olmadığını sınamaktır. Yapılan incelemeler sonucunda işlevselciliğin subjektiflik konusunda, Hume ve Nagel'ın bazı paralelliklerinden yola çıkılarak yeni bir eleştiriyle karşı karşıya kalabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Zihin, Hume, Nagel, Subjektiflik, İşlevsellik.