Humik asit ve vermikompost uygulamalarının lale ve zambağın büyüme ve gelişimine etkileri

Bu çalışma 2022 yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne ait ısıtmasız, soğutmasız ve üstten havalandırmalı cam serada yürütülmüştür. Çalışmada sıvılaştırılmış vermikompost ve humik asidin 'Dynasty' lale ve 'Zambesi' kesme zambak çeşitlerinin büyüme ve gelişimine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Özel bir firmadan temin edilen 50 kg katı vermikomposta 50 L saf su eklenerek suyu süzdürülmüştür. Humik asit ise 150, 300, 600 ve 900 ppm dozları çözelti olarak hazırlanmıştır. Elde edilen sıvı vermikompost ve humik asit çözeltileri tek başlarına ve belli oranlarda karıştırılarak yetiştirme ortamlarına soğan başına 125 mL olacak şekilde uygulanmış, kontrol grubu soğanlara ise aynı miktarda saf su uygulanmıştır. Lale yetiştiriciliğinde ortam olarak torf+perlit (2:1 v:v), zambak yetiştiriciliğinde ise kokopit tercih edilmiştir. Deneme süresince gübreleme olarak lalede EC 1.10 dS m-1, zambakta ise EC 1.90 dS m-1 seviyeleri kullanılmıştır. Uygulamaların etkilerini belirlemek için bitkilerde; fenolojik gözlem ve pomolojik özellikler kaydedilmiştir. Lalede en yüksek çiçek sap uzunluğu (19.08 cm) 300 ppm humik asit, en yüksek perianth uzunluğu (42.11 mm) 600 ppm humik asit, en uzun vazo ömrü (9.00 gün) vermikompost ve en yüksek dal ağırlığı (13.18 g) 300 ppm humik asit uygulamalarından elde edilmiştir. Zambakta en yüksek dal ağırlığı (156.90 g) 600 ppm humik asit, en yüksek bitki boyu (91.75 cm) vermikompost, en yüksek kandil sayısı (6.20 adet/bitki başına) 600 ppm humik asit ve en uzun vazo ömrü (11.34 gün) 150 ppm humik asit ve vermikompost uygulamasından elde edilmiştir. Vermikompost uygulaması kontrole kıyasla olumlu sonuçlar vermiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında, ticari yetiştiriciliğe ek olarak organik materyaller arasında sayılan humik asit ve vermikompost uygulamalarının 'Dynasty' lale ve 'Zambesi' zambak çeşidinin gelişimine olumlu katkı sağladığı, humik asit için 600 ppm'den yüksek dozların kaynak israfı olacağı sonucuna varılmıştır.