Hurma (Phoenix dactylifera L.)'da somatik embriyogenesis olanaklarının araştırılması

Hurma (Phoenix dactylifera L.) kurak ve yarı kurak bölgelerde yetiştirilen en önemli meyve türlerinden biridir. Ekonomik önemi ve besin değeri yüksek bir bitkidir, ancak geleneksel çoğaltma yöntemleri ile çoğaltılması uzun süre gerektirir. Bu nedenle doku kültürü yöntemleri ile çoğaltımı önemli bir geleneksel çoğaltılma yöntemlerine göre önemli bir alternatif sunar. Bu çalışmada hurmada, farklı eksplatlerin kallus oluşturma kapasitesi ve somatik embriyogenesis oluşumu üzerine farklı konsantrasyon ve kombinasyonlarda bitki büyüme düzenleyicilerinin (2,4D , 2iP, NAA) etkileri araştırılmıştır. Ayrıca, farklı gelişim aşamalarında bulunan kalluslarda histolojik analizler yapılarak gelişim aşamaları incelenmiştir. Araştırmada eksplant kaynağı olarak; olgunlaşmamış tohum, çiçek sapı ve yaprak kullanılmıştır. Kültüre alınan eksplantlarından kallus oluşumu için en iyi ortamın 4 mg/L 2,4D + 6 mg/L 2iP içeren MS (Murashige and Skoog, 1962) ortamı olduğu belirlenmiştir. Embriyojenik kallus oluşumu ve bitkiye dönüşüm potansiyeli açısından en iyi sonuçlar NAA (1 mg/L) + 2iP (1.5 mg/L) içeren MS ortamında elde edilmiştir. En yüksek somatik embriyo oluşumu (10.33) 10 mg/L NAA + 1.5 mg/L 2iP içeren MS ortamında, olgunlaşmamış tohum eksplantlarından elde edilmiştir. Bu sonuçlar, bitki büyüme düzenleyicilerinin kallus oluşumu ve embriyojenik dönüşüm üzerindeki kritik etkisi olduğunu vurgulamaktadır. Bu çalışma somatik embriyogenesis yöntemi kullanılarak hurmanın in vitro üretiminin optimizasyonu için önemli bilgiler sunmaktadır.