Hüseyin Hüsameddin efendinin et-Tuhfetü'z-Zekiyye fi'l-luġati't-Türkiyye tercümesi (Sözlük bölümü)

Türk diliyle farklı coğrafyalarda ve devirlerde meydana getirilen milyonlarca eserin çeşitli açılardan sınıflandırılması mümkündür. Bu sınıflamalar içerisinde gramer bahsini oluşturan eserler önemli bir yer tutmaktadır. Tarihi bir şive olarak Kıpçak Türkçesi ile yazılmış ve günümüze ulaşan eserlerin büyük bölümünün ait olduğu Memlük sahası eserleri de bu bakımdan ayrı bir öneme sahiptirler. Yönetici sınıfını Türklerin oluşturduğu Mısır Memlüklerinin halkının ana dilinin Arapça olması başta gramer ve sözlük olmak üzere çok sayıda eserin meydana getirilmesi için etkili bir amil olmuştur. Adı geçen dönem ve sahada vücuda getirilen Et-Tuhfetu'z-Zekiyye fî'l-Lugati't-Türkiyye adlı eser de Araplara Türkçeyi öğretmek için yazılan en önemli eserler arasında yer almaktadır. Üzerinde çok sayıda çalışma yapılmış olan bu tarihi metnin yirminci asrın başında Arap harfleriyle Türkçeye yapılan tercümesi bu tez çalışmasının konusunu oluşturmaktadır. Amasya Müverrihi namlı mütercimin kendi el yazısıyla yazılı bulunan bu eser üzerine yapılmış bir çalışmanın olmaması ve eserin hem sözlük hem de gramer bölümlerinin tercümelerini ihtiva etmesi bakımından üzerinde tez çalışması yapılacak olan bu eserin hem Kıpçak Türkçesi hem de Türkçe çalışmalarına mühim bir katkı yapacağı düşünülmektedir. Çalışmamızda ele alınan sözkonusu nüshası Süleymaniye Kütüphanesi 664529 numarada kayıtlıdır. Çalışmamızda metin bölümünde eserin transkripsiyonu yapılmıştır. Sonrasında Et-Tuhfetu'z-Zekiyye fî'l-Lugati't-Türkiyye'nin orijinal metniyle birlikte, Besim Atalay'ın çevirisini esas alan ve Türk Dili Kurumu tarafından yayımlanan nüsha ile, ayrıca Gülhan Al-Türk'ün Et-Tuhfetu'z-Zekiyye fî'l-Lugati't- Türkiyye Üzerine Bir Dil İncelemesi adlı yüksek lisans tezi gibi akademik çalışmalarla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.