Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın romanlarında ahlak sorunsalı

?İstanbul'da Bir Frenk? başlıklı ilk yazısı 1884 yılında basılan Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın (1864-1944) bugüne kadar 41 romanı, 9 öykü kitabı, 4 oyunu ve kalem tartışmaları ile düzyazılarının derlendiği 6 kitabı yayımlanmıştır. Bu çalışmada Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Bir Sevda Denklemi (1899), Metres (1899), Acı Gülüş (1923), Ben Deli miyim? (1925), Kokotlar Mektebi (1929), Gönül Bir Yeldeğirmenidir (1943), Dünyanın Mihveri Kadın mı, Para mı? (1949), Kaderin Cilvesi (1964), Can Pazarı (1968) ve Namuslu Kokotlar (1973) adlı romanları etik edebiyat eleştirisi yaklaşımından yararlanılarak yapıtlarda öne çıkan izlekler, anlatıcı ve yazar müdahaleleri gibi öğeler ve yazarın düşünsel kaynakları açısından incelenmiştir. Gürpınar'ın yapıtlarında merkezi bir yeri, dolayısıyla da yazınsallığı belirleyen temel etmenlerden biri olan ahlak evreninin nitelikleri saptanmıştır. Gürpınar'ın gerek kurmaca gerekse kurmaca dışı yazılarında ahlaki bir söylemi benimsediği, kurmaca dünyasını da hayat kavgası, açlık, ahlakın bozulması ve sadakatsizlik gibi etik açıdan önemli izlekler çerçevesinde kurduğu gözlemlenir. Yazar ve anlatıcının müdahil konumları da Gürpınar'ın kurmaca dünyasının oluşumunda önemli belirleyenler olarak öne çıkmaktadır. Yapıtlarında sıklıkla göndermede bulunduğu Arthur Schopenhauer, Friedrich Nietzsche gibi düşünerler ve sosyal Darvinci görüşler de Gürpınar'ın kurmaca dünyasının oluşumunda önemli rol oynamaktadır. Dolayısıyla yazarın romanlarını çözümlerken metinlerin altında yatan ve romanların anlam dünyasını belirleyen değerler sisteminin anlaşılması önem kazanır. Bu nedenle bu çalışmada metin odaklı bir okumayla Gürpınar'ın romancılık anlayışı hakkındaki eleştiriler gözden geçirilmiş, romanları etik eleştiri açısından incelenmiş, kurmaca dünyasının belirlenmesinde etkili olan değerler sistemi ortaya konmuştur