Hıyarda vesiküler-arbüsküler mikorizanın bitki büyümesi ve verim üzerine etkileri

öz YÜKSEK LİSANS TEZİ HIYARDA VESİKÜLER-ARBUSKÜLER MİKORİZANIN BİTKİ BÜYÜMESİ VE VERİM ÜZERİNE ETKİLERİ Sibel ÇIĞŞAR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Nebahat SARI Yıl: 1997, Sayfa: 84 Jüri : Doç. Dr. Nebahat SARI Prof. Dr. Kazım ABAK Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ Bu çalışmada hıyarda vesiküler-arbusküler mikorizanın (VAM) bitki büyümesi ve verim üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'ne ait bir cam sera ile laboratuvarlarda, Toprak Bölümü ve Tarla Bölümü laboratuvarlarında yürütülmüştür. Araştırma 1996-1997 vegetasyon döneminde ilkbahar ve sonbahar ürünü olarak iki kez tekrarlanmıştır. Denemede ilkbahar yetiştiriciliğinde Jest Fi, ve sonbahar yetiştiriciliğinde Yayla Fi çeşitleri kullanılmıştır. Mikoriza olarak Glomus mosseae ve Glomus mosseae ile Glomus fasciculatum türlerinin karışımı kullanılmıştır. Yetiştirme ortamı olarak da kontrol, steril edilmiş, fümige edilmiş ve bu üç ortama mikoriza ilave edilerek elde edilen 1:1:1 (bahçe toprağı: çiftlik gübresi: dere kumu) harcı kullanılmıştır. Denemede VA mikorizanın fide büyümesine etkilerini incelemek amacıyla fidelerde bitki uzunluğu, gövde çapı, yaprak sayısı, kök uzunluğu, kotiledon uzunluğu, kotiledon çapı, yaprak yaş ve kuru ağırlığı, gövde yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı rve klorofil miktarı gözlem ve ölçümleri yapılmıştır. Serada yetiştiricilik sırasında bitki gelişmesini incelemek üzere de 15 'er günlük aralıklarla olarak bitki uzunluğu, gövde çapı, boğum sayısı ve boğumlar arası uzunluk ölçümleri yapılmıştır. Butun uygulamalarda meyve hasat ve analizleri yapılarak mikorizanın verim ve meyve iriliğine etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bitkiler söküldükten sonra yapılan ölçümler ile bitkilerin kaldırdıktan besin maddelerinin incelenmesi amacıyla P, Zn, Mn, Fe ve Cu analizleri yapılmıştır. Toplam kök ve % kök infeksiyonu belirlenmiştir. Yaprak alam ölçümleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda verim bakımından uygulamalar arasındaki farklılıklar istatistiksel açıdan önemli bulunmamıştır. En yüksek verim ilkbahar denemesinde (2.16 kg/bitki) de, sonbahar denemesinde (0.99 kg/bitki) de sterilize edilmiş harca mikoriza ilave edilen ortamda yetiştirilen bitkilerden elde edilmiştir. Bitki gelişimi bakımından özellikle kontrol ve sterilizasyon ortamlarına mikoriza ilavesinin olumlu etkide bulunduğu en iyi gelişmenin verimde olduğu gibi steril edilmiş harca mikoriza ilave edilen ortamlardaki bitkilerde olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Hıyar, Glomus mosseae, Glomus fasciculatum, sera yetiştiriciliği, verim, bitki gelişimi II