Üretim sistemlerinde tek ve çok amaçlı ara stok yerleştirme problemleri için hibrid meta-sezgisel yaklaşımlar

Ara stok yerleştirme problemi, bir üretim hattının etkinliğini arttırmak için gereken ara stok alanlarına stok miktarını belirlemeyi içeren NP-zor kombinatoryal optimizasyon problemidir. Bu alanda çalışan araştırmacılar, farklı tip üretim sistemi konfigürasyonları için problemin çözümüne yönelik çeşitli optimizasyon teknikleri önermişlerdir. Bu doktora çalışmasının esas amacı, seri üretim hatlarında tek amaçlı ve çok amaçlı ara stok yerleştirme problemleri için etkin ve güçlü hibrid çözüm yaklaşımları ortaya koymaktır. Tek amaçlı ara stok yerleştirme problemini çözmek üzere, üretim hattında ara stok alanlarında belirli miktarda stoğun dağıtımı için Genetik Algoritma ve Tavlama Benzetimi Algoritmasını birleştiren bir hibrid meta-sezgisel algoritma tabanlı simülasyon optimizasyon yaklaşımı önerilmiş ve bu doğrultuda üretim sisteminde üretim miktarının arttırılması sağlanmıştır. Bu yaklaşım, generatif ve değerlendirici yöntemlerin birlikte ele alınmasını içermektedir. Hibrid algoritma, ara stok miktarlarını gösteren konfigürasyonları oluşturmak için generatif yöntem olarak kullanılmıştır. Sistemin performansını değerlendirmek üzere ise ortalama üretim miktarını belirlemek için kesikli sistem simülasyon modellemeye başvurulmuştur. Önerilen hibrid yaklaşımın performansını test etmeden önce algoritma parametrelerinin en iyi değerlerini belirlemek amacıyla deneysel bir tasarım çalışması yapılmıştır. Belirlenen parametre değerlerini kullanarak farklı seri üretim hatlarında hibrid yaklaşımın gücünü araştırmak amacıyla istatistiksel analizi de içeren kapsamlı bir deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu doktora çalışmasının ikinci kısmında ise üretim miktarı maksimizasyonu ve toplam ara stok miktarı minimizasyonu gibi birbiriyle çelişkili iki amacı optimize etmeyi amaçlayan çok amaçlı ara stok yerleştirme problemi ele alınmıştır. Bu amaçla, generatif yöntem olarak Seçkinci Baskın Olmayan Sıralamaya Dayalı Genetik Algoritma-II ile Çok Amaçlı Tavlama Benzetimi Algoritmasının özel bir uyarlamasının hibridlendiği evrimsel bir algoritma kullanılmaktadır. Hibrid algoritma için en uygun parametre değerlerini belirlemek için yapılan deneysel çalışma sonrasında önerilen hibrid yaklaşımın ara stok yerleştirme problemlerinde etkinliğini göstermek amacıyla farklı seri hat konfigürasyonlarında karşılaştırmalı bir çalışma gerçekleştirilmiştir.