I. Meşrutiyet'ten II. Meşrutiyet'e Osmanlı-İngiliz ilişkileri (1876-1914)

Başlangıcından kopuşuna kadar Osmanlı İngiliz ilişkilerini ele alan bu çalışmanın odak noktası ilişkilerin yoğunlaştığı ve değişime uğradığı I. Dünya Savaşı'ndan önceki yaklaşık elli yılık süreçtir. Devletler arasındaki ilişkilerin devletlerin kaderini belirlediği bu yıllarda Osmanlı üzerindeki en etkili dış güç kuşkusuz İngiltere idi. Bu çalışma çerçevesinde Osmanlı İngiliz ilişkileri dört döneme ayrıldı: 1. Başlangıç ve Gelişim, 2. Kırılma, 3. Dönüşüm ve 4. Kopuş. Birinci bölümde ilk dönem genel hatları ile ele alındı. Diğer üç bölümde, elli yıllık dönem içindeki değişim büyük ölçüde birincil kaynaklarla şekillendi. Ayrıca geniş kaynak yelpazesinden yararlanılan bu çalışmada yöntem olarak karşılaştırmalı tarih perspektifi kullanıldı. Osmanlı İngiliz ilişkilerinde belirlenen dönemler, kırılma ve dönüşümün yaşandığı dönemlerdeki konular, olaylar, ekonomik ilişkiler, hükümdarlar ile devlet adamlarının rolleri ve kullanılan kaynaklar kendi içinde veya karşılıklı olarak genellikle karşılaştırmalı perspektif ile incelendi. Bu karşılaştırma sırasında uluslararası konjonktürel yapı, ülkelerin siyasi, ekonomik ve askeri durumu, çıkar gruplarının ve diğer iç ve dış tetikleyici unsurların etkisi göz önünde bulunduruldu ve oluşturulan kurgu anlamlı bir bütünlüğe dönüştürülmeye çalışıldı. Ulusal çıkarların, değişen güç dengelerinin ve diplomasinin devletler arasındaki ilişkilerle devletlerin geleceğinin belirlenmesindeki rolleri ortaya konuldu. Mantıklı, tutarlı, bütünsel ve kronolojiye uygun bir anlayışla bilimsel kriterlere ve etik kurallara uygun hazırlanan bu çalışmanın en önemli amacı literatüre, Türk tarihçiliğine ve uluslar arasındaki ilişkilerin belirlenmesine küçük bile olsa bir katkı sağlamasıdır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı İngiliz İlişkileri, Osmanlı Devleti, İngiltere, Büyük Güçler, I. Meşrutiyet Dönemi, II. Meşrutiyet Dönemi.