I. Ulusal Mimarlık dönemine ait yapıların deneysel ve sayısal olarak incelenmesi

I. Ulusal Mimarlık Dönemi 1908-1930 yılları arası olarak belirtilmiştir. Bu dönem Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi ile Cumhuriyet'in kuruluşunun ilk yıllarını kapsamaktadır. Bu dönemde teknik elemanların, özellikle kamu binalarının inşa edilmesi için yurt dışında eğitim almaları istenmiştir. Dönemin önemli mimarlarından olan Kemalettin Bey ve Vedat Tek de eğitim için Avrupa'ya gitmişlerdir. Çalışmaya konu olan beş binadan Çapa Anadolu Öğretmen Lisesi ve Sultan Selim Kız Meslek Lisesi binalarının mimarı Kemalettin Bey'dir; diğer üç binanın tasarımının hangi mimarlar tarafından yapıldığı ile ilgili kesin bir bilgiye ulaşılamamıştır. Dönemin yapılarında görülen tipik özelliklerin, geniş saçaklar ve pencereler, köşe kuleleri, yükseltilmiş girişler olduğu söylenebilir. Bu çalışmada I. Ulusal Mimarlık Dönemi'ne ait beş adet yığma binanın; Çapa Anadolu Öğretmen Lisesi, İstanbul Üniversitesi MSB Binası, Gelenbevi Anadolu Lisesi, Gazi İlköğretim Okulu ve Sultan Selim Kız Meslek Lisesi binalarının taşıyıcı sistem malzeme özellikleri belirlenerek sayısal analizleri yapılmıştır. Yapıların taşıyıcı sistemi olan kargir elemanların malzeme özelliklerini belirlemek amacı ile yerinde kayma deneyi; laboratuvar ortamında ise basınç ve birim hacim ağırlık deneyleri yapılmıştır. Bu sonuçlar değerlendirildikten sonra sayısal analiz yapılmıştır. Yapıların sayısal analizi üç farklı hesap yöntemi ile SAP2000 analiz programı ile modal analiz, Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi ve yine Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi ile birlikte burulma hesapları yapılmıştır. Sayısal hesapların yanı sıra Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik'te yer alan yeni yığma yapıların sağlaması gereken konstrüktif kuralların söz konusu yapılarda sağlanıp sağlanmadığı incelenmiştir. Tarihi yapılar bu yönetmelik kapsamı dışında olduğu için bu şartların sağlanması beklenmemektedir ancak kuralların bir kısmının sağlandığı görülmektedir. İncelenen yapılardan elde edilen sonuçlara göre, Gazi İlköğretim Okulu dışındaki binalar için deneysel olarak elde edilen ortalama kayma dayanım indeksi değerleri, analiz sonucu elde edilen ortalama kayma dayanım değerlerinden daha büyüktür. Ancak yapıların ortak noktası olan geniş pencerelere sahip olmaları, yapılan analizlerde bu açıklıkların bulundukları yerde hasar mekanizmalarının oluşmasına neden olmaktadır. SAP2000 analiz programı aracılığı ile yapılan duvar kayma gerilmeleri kontrolünde kapı-pencere gibi açıklıkların olduğu bölgelerde gerilme yığılmaları oluştuğu gözlenmektedir. Bu çalışma ile Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi'ne ait beş yığma yapı incelenerek bu dönemde inşa edilen yığma yapıların mimari ve yapısal olarak özellikleri ile ilgili sonuçlar elde edilmiştir.