İber Yarımadasındaki romanik dillerin kökenleri ve ilk edebi örnekleri

İber Yarımadası, tarihi boyunca, kendine has dilleri olan yerli halkların ve Yarımada'ya sonradan gelmiş toplulukların getirdikleri dillerin kimi zaman birbirine karışarak kimi zaman da bir dilin diğer dillerin üzerinde egemen olması ile sonuçlanan süreçlere şahit olmuştur. Günümüze geldiğimizde İber Yarımadası'nda konuşulan dillerin büyük çoğunluğunun Romanik Diller olduğu görülür. Romanik Diller, Roma İmparatorluğu'nun idaresinde kalan topraklarda konuşulan Latincenin zamanla farklılaşarak yeni diller halini alması ile oluşmuşlardır. Romanik Dillerin sınıflandırılmasında İber Yarımadası'nda ortaya çıkmış olan bir alt gruba İbero-Romanik Diller adı verilir. İbero-Romanik Diller tarihsel gelişimi açısından birçok araştırmaya konu olmuştur. Araştırmalar göstermiştir ki İber Yarımadası'nda, Orta Çağ boyunca, özellikle Endülüs Arapları ve Yarımada'nın Kuzeyindeki Hristiyan Krallıkları arasındaki savaşların sürdüğü dönemde, İbero-Romanik Dillerin yazılı ilk örnekleri hızla ortaya çıkmaya başlamışlardır. Konu edebiyat olduğunda İbero-Romanik Dillerde Edebiyatın yazılı ilk örneklerinin lirik şiir parçaları olduğu görülür. Bu lirik şiir parçaları, Endülüs topraklarında yaşamış Arap ya da Yahudi asıllı şairlerce, Arapça ya da İbranice yazılmış, XI, XII ve XIII. yüzyıllara tarihlenen kimi şiirlerin son mısralarına eklenmişlerdir. Bu son mısralara harce adı verilir. Harcelerde gözlemlenen kimi ifadeler, adına Müsta'rib Dili ya da Endülüs Romanik Dili denilen bir çeşit İbero-Romanik Dildedir. Birçok araştırmacıya göre bu durum Endülüs toplumunun çokkültürlü, çokdilli yapısının bir çeşit dışa vurumudur. Romanik dilde ifadeler içeren harceler XX. yüzyılın ortalarında keşfedilmişlerdir. Bu keşif hem dil hem de edebiyat alanında büyük bir heyecan yaratmıştır. Heyecanın sebebi harcelerde gözlemlenen dilin oldukça eski bir İbero-Romanik Dil olması ve harcelerin Romanik Dillerde bilinen en eski yazılı lirik şiir parçaları olmalarıdır. Bu nedenle farklı uzmanlık alanları olan birçok araştırmacı harceler ile ilgilenmişlerdir. Harcelerin, sonunda yer aldıkları şiirin bütünü gibi, Arap ya da İbrani Alfabesi kullanılarak yazılmış olmaları araştırmacıların işini oldukça güçleştirmiştir. Harcelerin çözümlenmesi, yorumlanması, sınıflandırılması gibi konular birçoğu hala sonuçlanmamış tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bu tartışmaların yanında süregelen bir diğer önemli tartışma da harcelerin Batı Edebiyatı'ndaki yeri ve Romanik Dillerdeki benzer lirik şiir türleri ile ilişkileridir. Orta Çağ Batı Edebiyatı araştırmacıları için, önceden sonuçlandığı düşünülen birçok konu harcelerin keşfi ile yeniden gündeme getirilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde öncelikle İber Yarımadası'ndaki tarih boyunca yaşamış topluluklardan ve onların konuştukları / yazdıkları dillerden bahsediyoruz. Devamında İbero-Romanik Dillerin tarihsel gelişimini ele alıyoruz. XIII. yüzyıla kadar İbero-Romanik Dillerde edebiyatı inceliyoruz. İkinci bölümde Romanik Dilde ifadeler içeren harceleri tanıtıyoruz. Bu tarz harcelerin sonlarında yer aldıkları müveşşah, zecel gibi şiir türlerinin anlamlarından, kafiye ve biçim özelliklerinden söz ediyoruz. Üçüncü bölümde ise Romanik dilde harceleri odağına alan başlıca araştırmaları ve tartışma konularını değerlendiriyoruz. Bu Yüksek Lisans Tezi ile hakkında tartışmaların hala süregeldiği Romanik Dilde ifadeler içeren harceleri Türk okuyucuya tanıtmayı ve bu harcelerin İspanyol Dili ve Edebiyatı açısından önemini ortaya koymayı amaçlıyoruz.