İbn-i Haldun ve sosyolojisi

Topluma ve insana dair kendine özgü düşünceleri olan İbn-i Haldun Tunus'ta dünyaya gelmiş, ilim ve siyaset yolunda birçok şehir gezmiştir. Bu şehirleri gezerken yapmış olduğu gözlemler "asabiyet teorisi, umran ilmi, bedevi ve hazeri toplum" gibi kavramlar çerçevesinde toplumu izah etmeye yönlendirmiştir. İbn-i Haldun'un topluma dair yapmış olduğu birçok tespit sosyolojinin kapsamına girmektedir. Bu bağlamda yapılan çalışmada İbn-i Haldun'un düşünceleri çerçevesinde asabiyet teorisi, bedevi-hazeri tolum, devlet, coğrafya, iktisat gibi konuları ele alınarak İbn-i Haldun, sosyoloji bağlamında değerlendirilmiştir. Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; İbn-i Haldun'un hayatı, eserleri genel hatlarıyla incelenmiş, kavramsal olarak asabiyet, devlet, tarih, coğrafya gibi kavramlar ele alınmış, umran bilimi ele alınarak ve yedi iklim teorisi incelenmiştir. İkinci bölümde ise İbn-i Haldun ve sosyolojik yaklaşımı ele alınarak, iş bölümü, dayanışma, tarih, devlet ve iktisat ile ilgili tespitleri incelenmiştir. Yapılan çalışmada temel kaynak olarak İbn-i Haldun'un ünlü eseri Mukaddime kullanılmış, aynı zamanda İbn-i Haldun ile ilgili farklı kaynaklardan da yararlanılmıştır.