İbn-i Haldun'un iktisadi ve mali düşünceleri

BN- HALDUN'UN KT SAD VE MAL DÜŞÜNCELERErtuğrul YILDIRIMÖZETbn-i Haldun, çok yönlü bir ilim adamı olup, düşünceleri ile gerek slamdünyasında, gerek dünya düşünce tarihinde önemli bir konuma sahiptir. DüşünceleriMukaddime isimli eserinde yer almakta olup, bu eserle meşhur olmuştur. Bu eser tarih,sosyoloji, eğitim, ilahiyat, felsefe, iktisat, maliye, toplumsallaşma, devletlerin kuruluşuve yıkılışı, coğrafyanın insanlar üzerindeki etkileri gibi konuları ihtiva etmektedir.Ayırıcı vasfı, yaşadığı döneme göre olayları bilimsel yöntemlerle ele alması,sebep-sonuç bağlamında değerlendirmesidir. Çok yönlü bir kişilik olmasına rağmen,daha çok bir tarihçi ve sosyolog olarak değerlendirilmiş, bu alanlarda araştırmalara konuolmuştur.Yüksek lisans tezi olarak sunduğum bu çalışmada, onun ihmal edilmiş biryönü, iktisadi ve mali düşüncelerinin analizi yapılmaya çalışılmıştır. bn-i Halduntoplumları incelerken, toplumsal yapıların oluşmasında ekonomik bazı aktörlerin roloynadığını görmüş, bunlarla ilgili olarak iktisadi görüşler öne sürmüştür. Öne sürdüğübu iktisadi görüşleri ile sonradan batılı iktisatçılar tarafından ortaya atılan pek çokiktisadi düşüncenin de öncüsü konumuna yükselmiştir. ş bölümü, uzmanlaşma, emek,nüfus, devletin ekonomideki rolü, ekonomik buhranlar, kamu maliyesi gibi konulardaöne sürdüğü düşünceleri, onu kendisinden sonra gelen iktisatçıların öncüsü yapmıştır.Genel olarak ekonomik özgürlükleri savunmuş, kamu müdahalelerine karşı çıkmış, bugünkü ifadesiyle serbest piyasa ekonomisini ön görmüştür.Bu çalışmada, eserinde dağınık bir şekilde yer alan iktisadi ve malidüşünceleri derli toplu bir şekilde sunulmuş, iktisadi düşünceleri ile kendisinden sonragelen iktisatçıların düşünceleri arasında karşılaştırmalar yapılmış, bu yolladüşüncelerindeki iktisadilik boyutu ve öncü konumunun daha iyi gösterilmesihedeflenmiştir. Düşüncelerinin bugün için geçerliliği ve iktisadi düşünce alanında hanginoktada bulunduğu sorularına cevap aranmıştır