İbn Sînâ felsefesinde zaman kavramı

Bu çalışmada İbn Sînâ'nın doğa felsefesi içerisinde yer alan zaman kavramı hakkındaki görüşleri değerlendirilmiştir. Konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla Antikçağ düşünürlerinin ve İbn Sînâ öncesi İslam düşünürlerinin görüşlerine de yer verilmiştir. Bu bağlamda çalışma İbn Sînâ sistemi temel alınarak ve karşılaştırmalı bir metot izlenerek ortaya konulmuştur. İlkçağ düşünürlerinin görüşlerine yer vermenin yanında Aristoteles sonrası şarihler dönemindeki problemlere de yer verilmesi çalışmanın önemli bir kısmını oluşturur. İslam düşüncesinde filozofların zamana dair görüşleri ise eserleri bağlamında değerlendirilmiştir. Daha sonra zaman kavramı, varlık türleri açısından incelenmiş, mekân ve hareket kavramlarıyla ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. İbn Sînâ'ya göre zaman Aristoteles'te olduğu gibi hareketin ölçüsüdür. Ona göre zaman maddî bir varlığa sahip olmayıp kesintisiz olarak art arda gelen an'ların vehimde algılanması sonucu var olmak suretiyle, vehmî bir varlığa sahiptir. Zaman, başlangıcı açısından, hareketin ölçüsü olması ve Tanrı'dan zat bakımından sonra olan hareketin de ezelîliği nedeniyle ezelî bir nitelik taşır. Bundan dolayı zaman daha sonraki süreçte çokça tartışılmıştır.