İbn Teymiyye'den Vehhâbîliğe değişen Mürcie yaklaşımı

İrcâ kavramı ve Mürcie mezhebi tarihsel süreç içerisinde farklı anlaşılmıştır. Ehli Hadis alimleri Mürcie mezhebine karşı sert tavrıyla bilinir. İbn Teymiyye, ilk dönem Ehli Hadis alimlerinin sert tavrını yumuşatmaya çalışmış, Mürcie mezhebi içerisinde yaptığı sınıflandırma ile tartışmaları lafzî olarak değerlendirmiştir. Vehhâbi gelenek içerisinde İbn Teymiyye'nin takındığı kuşatıcı tavrı devam ettirenler olmuştur. Ancak Vehhâbi gelenek içerisinde Mürcie aleyhine sert tavır son dönemde ön plana çıkmaktadır. Günümüzde farklı Selefi grupların öne çıkan yazarları olan ve konuyla ilgili yayınları olan Adil b. Abdullah, Sefer el-Havâlî, Ebu Muhammed el-Makdîsî gibi müellifler Mürcie isimlendirmesini Eş'arî ve Mâturîdî mezhepleri için de kullanmaktadır. Bu çalışmada öncelikle İrcâ ve Mürcie kavramlarıyla ilgili farklı mezheplere mensup müelliflerin yazdığı klasik mezhepler tarihi kaynaklarının verdiği bilgiler mukayeseli olarak ele alınmıştır. Sonra ilk dönem Ehl-i Hadis alimleri ile İbn Teymiyye'nin ircâ ve Mürcie hakkındaki görüşlerine yer verilmiş, onları kaynak edinen Vehhâbîler ve Vehhâbiler içerisinden çıkarak farklılaşan Selefi yazarların değişen yaklaşımları karşılaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mürcie, İrca, İbn Teymiyye, Vehhabilik, Sefer el-Havali, Adil b. Abdullah, Ebu Muhammed el-Makdisi