İbni Haldun ve Francis Bacon`da yöntem ve önyargı

ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ İBNİ HALDUN VE FRANCİS BACON'DA YÖNTEM VE ÖNYARGI Savaş ATMACA Danışman: Yrd. Doç. Dr. Müslim AKDEMİR 2001 -Sayfa: 93 Jüri: Yrd. Doç. Dr. Müslim AKDEMİR Yrd. Doç. Dr. Adnan ÖMERUSTAOĞLU Yrd. Doç. Dr. Sebahattin ÇEVİKBAŞ Bilimsel bir araştırma yapılırken her şeyden önce doğru ve geçerli bir yönteme gereksinim vardır. Bu yöntem bilimsel yöntemdir. Bilimsel yöntem, evreni anlama ve doğa güçlerini denetleme yolunda kullanılan zihinsel ve eylemsel işlemlerin tümüdür. Sorunumuz şudur: Bir bilim adamının araştırma yaparken dikkat etmesi gereken şey nedir? Bu soruya şöyle cevap vermeye çalışıyoruz: Bilim adamı, tüm peşin yargıları ya da yanlış fikirleri bir yana bırakarak sağlam ve doğru bir yöntemle araştırma yapmalıdır. İbni Haldun, tarihi, inceleme, gözlem ve araştırmaya dayanan bir bilim olarak görmektedir. Hikayeci ve aktarmacı tarihe karşı çıkmaktadır. O'na göre, toplumsal olayların nedenini yine toplumun kendisinde aramalıyız. Tarih bilimiyle uğraşanları yanıltan şey, toplumların hal ve durumlarının değişmekte olduklarını unutmaktır. Francis Bacon' a göre ise, doğayı tanımak ve doğa güçlerini denetim altına almak için geçerli bir yöntem olan tümevarımı kullanmalıyız. Gözlem ve deney bu yöntemin en önemli özellikleridir. O'na göre, bilim adamı toplayıcı, düzenleyici, gözlemleyici, deneyci. yorumlayıcı, yargılayıcı ve araştırmacı olmalıdır. Ayrıca Bacon' a göre, kendini kabullenmiş doktrinlere kaptırmayan akıl özgürdür. Objektif bir araştırma, ancak özgür bir akılla yapılabilir. Kısaca, İ. Haldun ve Francis Bacon' a göre, araştırmanın objektif olabilmesi için, bilim adamının her türlü duygusal eğilimden ve önyargıdan uzak durması gerekir.