İçme suyu şebeke borularında klor kayıp ve klor-flor difüzyon katsayılarının belirlenmesi

?çme suyu, sehir sebekesine verilmeden önce dezenfekte edilir. ?çme suyunun dezenfeksiyonunda dünyanın değisik ülkelerinde çesitli metotlar kullanılır. Bu metotlar içerisinde, ekonomik olması ve uygulama kolaylığı açısından en çok tercih edilen ve dolayısı ile yaygın olarak kullanılan dezenfeksiyon yöntemi klorlamadır. Klorun su borusu içinde çeperlerde olusan biyofilm tabakasındaki kaybına çeper kaybı (wall decay) denilmektedir. Klorun diğer kaybı ise su borusu içinde mesafe kat ederken geçen süre zarfında su içinde (bulk decay) olusmaktadır. Özellikle Kuzey Amerika ülkelerinde dis sağlığını korumak amacı ile içme suyuna ayrıca flor da eklenmektedir. Flor su borusu içerisindeki hareketi esnasında, klorun aksine kayba uğramayan bir elementtir ve izleyici (tracer) olarak nitelendirilmektedir. Bu nedenle, dis sağlığı üzerindeki etkisi dısında, sebekelerin kalibrasyonu için de kullanılabilmektedir. Bu çalısmanın birinci bölümünde, dezenfeksiyon amacı ile içme suyuna karıstırılan serbest klorun sabit bir sıcaklık değerinde boru içerisindeki tüketimi (bulk decay) üzerinde durularak değisik Reynolds sayılarına v karsılık gelen klor tüketim sabitleri çıkarılmıstır. Deneylerde yüksek yoğunluklu polietilen boru kullanılmıs, çeper kaybı (wall decay) biyofilm (biyolojik tabaka) olusmadığı için yok sayılmıs, sadece boru içi tüketim sabiti (bulk decay) bulunmustur. ?kinci bölümde ise klor ve flor için literatürde eksikliği hissedilen görünür (apparent) difüzyon ve dispersiyon katsayıları belirlenmistir. Deneysel test borusu basından laminar ve geçis bölgesi akımları (Re=0-20000) için klor ve flor konsantrasyonları ilave (enjekte) edilmistir. Gözlenen ve kaydedilen veriler 2 boyutlu tasınım-yayılım (convective-dispersive) denklem çıktıları ile karsılastırılarak görünür difüzyon katsayıları elde edilmistir. Bu katsayılar kullanılarak olusturulan nümerik çözümler ile birlikte bir boyutlu tasınım-yayılım denkleminin analitik çözümü de kullanılarak dispersiyon katsayıları elde edilmistir.