İçsel ve dışsal motivasyonun prososyal davranışlar üzerinde etkisi: Psikolojik sözleşmenin düzenleyici rolü

Bu çalışmanın temel amacı, kamu kurumlarında görev yapan personelin içsel ve dışsal motivasyonlarının prososyal davranış alt boyutları (yardımlaşma ve empati) üzerindeki etkisinde psikolojik sözleşme alt boyutlarının (işlemsel ve ilişkisel sözleşme) düzenleyici rolü olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla araştırma, Amasya ili kamu kurumlarında çalışan 365 personelin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında içsel ve dışsal motivasyon ölçeği, yetişkin prososyallik ölçeği ve psikolojik sözleşme ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programına uzantı olarak eklenen Process Macro uygulaması üzerinden analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda içsel motivasyon, dışsal motivasyon ve psikolojik sözleşme alt boyutlarının, prososyal davranış alt boyutları üzerinde pozitif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Düzenleyici değişken analizi sonucuna, psikolojik sözleşme kavramının alt boyutu olan işlemsel sözleşmenin içsel motivasyonun prososyal davranış yardımlaşma boyutu üzerindeki etkisinde düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Düzenleyici değişken olan işlemsel sözleşme analize dahil edildiğinde içsel motivasyonun yardımlaşma üzerindeki etkisinin şiddetinin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Psikolojik sözleşmenin diğer boyutu olan ilişkisel sözleşmenin ise dışsal motivasyon ve yardımlaşma boyutu ilişkisinde düzenleyici rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Düzenleyici değişken olan ilişkisel sözleşme analize dahil edildiğinde dışsal motivasyonun yardımlaşma üzerindeki etkisinin şiddetini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bilgiler neticesinde araştırmacılara ve uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.