İdarenin yapı denetim yetkisinin anlam ve işlevi

Bu tezin yazılma amacı; yapıların denetlenmesi konusunda ülkemizde uygulanmakta olan sistemin kapsamlı bir şekilde incelenmesidir. Bu bağlamda, idarenin yapı denetim yetkisinin anlam ve işlevi merkeze alınmakla birlikte ayrıca yapı denetiminde görev alan yapı denetim kuruluşlarının fonksiyonu üzerinde durulacaktır. Bu çalışmanın hazırlanmasındaki en önemli etkenlerden biri, yeni uygulanmaya başlanan yapı denetim sistemine ilişkin yeterince çalışma yapılmaması ve mevcut kaynakların da güncel olmamasıdır. Bu açığı giderebilmek adına son mevzuat değişiklikleri de göz önünde bulundurularak yapıların denetiminde, idarenin işlevi ile yapı denetim kuruluşları ve yapı denetiminde görev alan diğer kişilerin durumunun ayrıntılı biçimde incelenmesi hedeflenmektedir. İdarenin yapı denetim yetkisi hem kamu hizmeti hem kolluk faaliyetine özgü unsurları barındırmakta olup, idarenin denetim ve gözetim yetkisi ile yapı denetim kuruluşlarının bu faaliyete katılımı birlikte değerlendirildiğinde, bu yetkinin kolluk faaliyeti niteliğinin ağır bastığı anlaşılmaktadır. Güncel kanuni düzenlemeler ile idarenin yapı denetim sözleşmelerine müdahalesi genişletilmiş; yapı denetim sözleşmesinin tarafını elektronik atama sistemi ile seçme, sözleşmenin içeriğini ve fesih nedenlerini belirleme yetkisi idareye verilmiş, hizmet bedeli ise kanunla düzenlenmiştir. Yapı denetim hizmet sözleşmelerinin, özel hukuk sözleşmelerinden farklılaştığı noktalar ve idarenin artan müdahale yetkisiyle birlikte şekillenen atipik bir sözleşme niteliği gündeme gelmiştir. Bu tezde, kolluk niteliğinin gereği olarak idarenin yapı denetimindeki işlevinin daha etkin hale getirilmesi ve yapı denetim sisteminin sözleşmesel ilişkiye gerek duyulmaksızın işlemesi gerektiği savunulmaktadır. Böylece yapı denetim kuruluşları ile ilgililer arasındaki özel hukuktan doğan ilişkinin sakıncaları giderilerek, ticari kaygıların azalacağı ve yapı denetim kuruluşlarının tarafsız ve bağımsız faaliyet yürütmelerinin mümkün olacağı ileri sürülmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapı denetim sözleşmeleri, yapı denetim kuruluşu, kolluk