İdil ağzı/Şırnak

Bu çalışmanın konusu, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Şırnak iline bağlı İdil ilçesinde konuşulan Türkçedir. İdil, tarihî ve kültürel geçmişiyle tarih boyunca Kürtler, Süryaniler, Araplar ve Türkler gibi farklı etnik gruplara ev sahipliği yapmıştır. Bu medeniyetlerin izleri, İdil'in dilsel yapısını şekillendirmiş ve özgün ağız yapısını ortaya çıkarmıştır. Literatürde, İdil ağzına yönelik doğrudan bir akademik çalışmanın olmaması bu çalışmayı hem öncü hem de kayda değer kılmaktadır. Bu çalışmanın giriş bölümünde; ele alınan konuya, araştırmanın amacına, taşıdığı öneme ve kapsamına dair bilgilere yer verilmiştir. Ardından, verilerin toplandığı İdil ilçesi; coğrafi, kültürel, tarihî ve sosyal yönleriyle kısaca tanıtılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, alanla ilgili literatür taramasına yer verilmiştir. Bu kapsamda, bölgeye yakın coğrafyalardaki önceki çalışmalardan süreç boyunca istifade edilmiştir. Üçüncü bölümde; araştırmanın yöntemi açıklanmış, saha çalışması ve veri toplama yöntemleri anlatılmıştır. Dördüncü bölüm, İdil ağzının dilsel özelliklerinin çözümlendiği kısımdır. Bu bölümde fonetik ve morfolojik düzeyde yapılan incelemelere yer verilerek İdil ağzının genel yapısı ortaya konmuştur. Beşinci bölümde, kaynak kişilerden alınan ses kayıtlarının transkript alfabesiyle yazıya geçirildiği metinler yer almaktadır. Sonuç kısmında, araştırmadan elde edilen veriler çözümlenmiş ve bu doğrultuda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmanın hem ağız araştırmaları alanında bir boşluğu dolduracağı hem de bölge ağızlarının korunmasına hizmet edeceği düşünülmektedir.