İflâsta istihkak iddiası ve çözüm yolları

İflâs, alacaklıların alacaklarını tahsil edebilmek için iflâs organları tarafından, borçlu müflisin tüm malvarlığı üzerinde yürütülen bir cebri tasfiye usulüdür. İflâs açıldığı zaman müflisin haczi mümkün bütün malları ile masa oluşturarak, borçların ödenmesine tahsis edilir (İİK m. 184). Bu aşamada masaya dahil edilmiş bir mal üzerinde, üçüncü kişinin, mülkiyet hakkı veya herkese karşı ileri sürülebilen bir başka hakkı ihlal edilmiş olabilir. Üçüncü kişinin, söz konusu malın müflisin borçları için kullanılmasını engelleyebilmek amacıyla takip edeceği yol, istihkak iddiası prosedürü olacaktır. Benzer şekilde, üçüncü kişinin elinde bulunan bir mal üzerinde müflisin bir mülkiyet hakkı veya herkese karşı ileri sürülebilen bir başka hakkının bulunması söz konusu olabilir. Bu durumda iflâs masası, bu malı veya mal üzerindeki hakkı, müflisin borçlarının ödenmesi için masaya dahil etmek için üçüncü kişiye karşı istihkak iddiasında bulunabilecektir. Bu yönüyle iflâsta istihkak iddiası, üçüncü kişinin veya iflâs masasının, bir mal üzerinde herkese karşı ileri sürülebilen bir hakkın var olduğu iddiasına dayanarak, bu malın masadan çıkarılmasını veya masaya dahil edilmesini sağlayan hukuki bir çözüm yoludur. Hukukumuzda iflâsta istihkak iddiası, münhasıran İİK m. 228'de ve yalnızca üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bakımından düzenlenmiştir. Ancak iflâsta istihkak iddiasının kapsamı daha geniş düşünülmelidir. Zira üçüncü kişinin mülkiyet hakkı haricinde herkese karşı ileri sürülebilen bir hakkının da istihkak iddiasına konu edilmesi mümkün olabileceği gibi, iflâs masasının da müflisin üçüncü kişide bulunan bir malı üzerinde istihkak iddiasında bulunması olasıdır. İstihkak iddiasının muhatabı tarafından reddedilmesi halinde, iddia sahibi bu ret kararına karşı istihkak iddiasını mahkemede dava açarak sürdürebilir. Bu dava süreci, istihkak iddiasında bulunan taraf ve istihkak iddiasına esas olan hakka göre değişiklik gösterecektir. Üçüncü kişi, masaya karşı ileri sürdüğü mülkiyet hakkının masa tarafından reddedilmesi kararına karşı iflâsta istihkak davası (İİK m. 228) ve mülkiyet hakkı haricinde kalan herkese karşı ileri sürülen bir başka hakka dayanan istihkak iddiasının reddedilmesi kararına karşı sıra cetveline itiraz davası (İİK m. 235) açabilecektir. Masa, üçüncü kişiye yönelttiği istihkak iddiasının reddedilmesi halinde istihkak davası (TMK m. 683/1) açarak istihkak iddiasını sürdürebilir. Bunun yanı sıra masa, taşınmaz malın yolsuz tescille müflis yerine üçüncü kişi adına tescil edildiği iddiasındaysa, üçüncü kişiye karşı tescil talepli bir tapu sicilinin düzeltilmesi davası (TMK m. 1025/1) açabilecektir.