Iğdır ilinde arıcılığın ekonomik analizi

Türkiye'de ek gelir sağlamak amacıyla yapılan arıcılık, toprağa bağımlı olmaması, daha az işgücüne ihtiyaç duyması, kısa sürede gelir getirmesi ve yatırım masraflarının düşük olması gibi avantajlarıyla yaygın bir tarımsal faaliyet alanı olup arıcılıktan insan beslenmesinde, sağlık sektöründe kullanılan ve bir ihraç ürünün olarak değerlendirilen bal, polen, arı sütü, arı zehri ve balmumu gibi arıcılık ürünleri elde edilmektedir. Türkiye bal üretiminde dünyada ikinci sırada yer almasına karşın kovan başına bal veriminde oldukça gerilerdedir. Bu durum arıcılıkla ilgili daha fazla teknik araştırma yapılmasını gerektirmektedir. Araştırmanın amacı, Iğdır'da arıcılık üretim ekonomisini belirlemektir. Bu kapsamda arıcılıkta girdi kullanımı, bal üretim maliyetinin tespiti, üretim fonksiyonu, üretimle ilgili sorunlar ve çözüm önerileri ortaya konmuştur. Araştırmada kullanılan veriler 2014 üretim yılına ait olup bizzat araştırıcı tarafından Iğdır İli Arıcılar Birliği'ne kayıtlı 85 işletmede tam sayım yöntemi ile yapılmıştır . Bal üretim fonksiyonu için dört model kullanılmış ve en uygun model Lineer-Logaritmik Cobb-Douglas Üretim Modeli olarak tespit edilmiştir. Kovan başına bal verimi ile arılı kovan sayısı ve ana arı değiştirme sıklığı arasında negatif ve önemli ilişki, yıl boyu arıcılıkta çalışma süresi ve yazın kovanları kontrol etme sıklığı arasında ise pozitif ve önemli ilişki belirlenmiştir. İşletmelerde ortalama 444.12 kg süzme, 157.82 kg petekli olmak üzere toplam 601.94 kg bal üretilirken kovan başına bal verimi ise 9.78 kg bulunmuştur. Ortalama 1 kg bal maliyeti 20.65 TL olup süzme bal net kârı 20.76 TL/kg ve petekli bal net kârı ise 20.26 TL/kg bulunmuştur. İşletmeler bal üretiminden ortalama 12 417.36 TL net kâr elde etmişlerdir. Bal üretim maliyeti içerisinde en yüksek payı sabit masraflar (%63.11) alırken bununda %77,90'ını aile işgücü masrafları oluşturmaktadır . Iğdır ilinde çalışmanın yapıldığı yılda kârlı bir faaliyet olarak gerçekleşen arıcılıktan elde edilen bal verimin artırılması için ana arılar daha sık değiştirilmeli ve kovan kontrolü daha kısa sürelerde yapılmalıdır. Arı ürünlerinin tamamını üretebilmek için üreticilere teknik eğitim desteği verilmelidir. Elde edilen balın daha yüksek fiyatla satılabilmesi için üreticilerin organik arıcılığa geçişi önerilebilir.