Iğdır ilinde manda yetiştiriciliği faaliyetinin ekonomik analizi

Manda sığıra göre daha dayanıklı, mera ve orman altı meralardan çok daha iyi yararlanan, hastalıklara karşı daha dirençli, kanaatkâr bir canlı olması, elde edilen işlenmiş ürünlerinin taşıdığı özelliklerle Dünya ve Türk kültüründe özel bir yere sahiptir. Iğdır İlinde mandacılık faaliyetinde kullanılan girdi miktarı ve uygulama zamanlarını, birim ürün maliyetini, üretim ve pazarlama sorunlarını ve çözüm önerilerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmada "Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemine" göre Iğdır'da mandacılık faaliyeti yapan 92 işletme ile anket yapılmıştır. Manda sütü üretim maliyeti toplamının % 60'ını sabit, %40'ını ise değişen masraflardan oluşmaktadır. İşletmelerde 15.564 TL değerinde 3.094 kg süt üretilmiş ve 10.065 TL Net Kâr elde edilmiştir. Sütte birim maliyet 1,78 TL/kg olup 5,03 TL/kg satış fiyatı ile 3,25 TL/kg kâr sağlanmıştır. Yapılan Lineer Regresyon Analizine göre laktasyon süt verimi üzerine sağılan hayvan sayısı, sağılan hayvanın yaşı, mastitis kontrol durumu ve laktasyon süresi istatistiksel olarak önemli derecede etkili çıkarken benzer şekilde Regresyon Karar Ağacı modelinde de laktasyon yılı, laktasyon süresi, mastitis kontrol durumu ve hayvan sayısı laktasyon süt verimini önemli derecede etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Üreticilerin büyük bir çoğunluğu ürünlerini aracılara pazarlamaktadırlar. İşletmecilerin önemli sorunları arasında profesyonel hayvan beslemesi ve modern işletme için gereken kurallar bölge insanı tarafından bilinmiyor olması, çözüm önerileri arasında ise bölgede model işletmeler yaygınlaştırılarak yatırımcıların teiştirme teknikleri ile ilgili kafalardaki soru işaretlerinin giderilmesi gerekmektedir.