İhracatçı işletmelerde stratejik maliyet yönetim teknikleri kullanımı ile finansal performans arasındaki ilişkinin analizi

Stratejik maliyet yönetim teknikleri, işletmelerde maliyetlerin hesaplanması, kontrol edilmesi ve yönetilmesinde etkinliği sağlamakta; yönetime güvenilir, gerçeğe yakın maliyet bilgisi sunmakta ve müşterilerin taleplerini en uygun maliyetle karşılayacak yeni ürün üretimini desteklemektedir. İşletmelerde stratejik maliyet yönetim tekniklerinin kullanımı finansal performansı etkilemektedir. Literatürde, maliyet yönetim tekniklerinin işletmelerde kullanımı ve geleneksel maliyet hesaplama yöntemlerinden farkı kapsamlı bir şekilde araştırılmıştır. Bununla birlikte güncel literatürde stratejik maliyet yönetim tekniklerinin kullanımı ile finansal performans arasındaki ilişkiyi inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, işletmelerde stratejik maliyet yönetim tekniklerinden Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM), Hedef Maliyetleme (HM) ve Toplam Kalite Yönetimi (TKY)'nin kullanım düzeyini araştırmak, bu tekniklerin kullanımının işletmelerin finansal performansı ile ilişkisini analiz etmektir. Bu kapsamda Türkiye İhracatçılar Meclisinin 2017 yılında yayımladığı Türkiye'nin İlk 1000 İhracatçı Firması raporunda yer alan Makine ve Aksamları, Otomotiv Endüstrisi, Savunma ve Havacılık Sanayi ile Gemi ve Yat sektörlerinde faaliyet gösteren 129 işletme'ye online anket yöntemi uygulanarak elde edilen veriler, istatistiki yöntemler ile analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre; işletmelerde stratejik maliyet yönetimi tekniklerinin kullanımı ile finansal performans arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Stratejik Maliyet Yönetimi, Hedef Maliyetleme Yöntemi, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Toplam Kalite Yönetimi, Finansal Performans