İhvân-ı Safâ'da ahiret düşüncesi

En ilkel dinlerden günümüze kadar çoğu insan ölümden sonra hayatın olduğuna inanmaktadır. Ahirete iman olarak ifade edebileceğimiz bu hususta bir ayrılık söz konusu değildir. Fakat ahiret hayatının nasıl olacağına dair çeşitli fikirler sunulmuştur. Ahiretin henüz tecrübe edilmemesi nedeniyle ona dair bilgiler yeterince net değildir. Bu nedenle ahiret hayatı hakkında söylenen çoğu şeyin tevil ya da yorum olması kaçınılmazdır. İhvân-ı Safâ'ya göre insan, ruh ve bedenden oluşan bir varlıktır. Ruh, dünyaya ahlâkî yetkinliğini tamamlamak için gelmiştir ve burada bedeni bir vasıta olarak kullanır. İhvân-ı Safâ'ya göre ruh, ölümden sonra bedenden kurtularak cennet veya cehenneme intikal edecektir. Cennet ve cehennemin mahiyetini anlamak için öncelikle insanın, dünyadaki varoluş gayesini idrak etmek gerekmektedir. Çünkü ahiret hayatı, insanın bu dünyadaki yaptığı fiillere göre şekillenmektedir. Bu yüzden insan, ruhunu yetkinleştirmek ve cennete yükseltmek için ahlâkî bir çaba içerisinde olmalıdır. Bu çaba nefs eğitimini gerçekleştirmeyi, ibadetlere bağlılığı, ahlâkî erdemlere sahip olmayı ve bilgiyi/hikmeti elde etmeyi kapsamaktadır. Çalışmada öncelikle İhvân'ın etkilendiğini düşündüğümüz Yunan felsefesi ile Zerdüştlük, Hinduizm, Yahudilik ve Hıristiyanlık dinlerinin ahiret inançlarına değinilecektir. Ardından insanın bu dünyadaki var oluş gayesi ve ruhun ölümden sonra izleyeceği yollar yani ahiret hayatı ele alınacaktır. Ölüm, berzah, kıyamet, ba's, haşr, mizan, cennet ve cehennem vb. konuları İhvân-ı Safâ Risâleleri bağlamında açıklanacaktır.