II. Abdülhamid Döneminde Adana Vilayeti'nde eğitim kurumları ve faaliyetleri (1876 -1909)

Bu çalışma Sultan II. Abdülhamid'in saltanatı esnasında Adana vilayetinde bulunan eğitim kurumları ve bu kurumların faaliyetlerini ele almaktadır. Çukurova bölgesine Türklerin ve Müslümanların yerleştiği ilk anlardan itibaren Türk-İslâm kültürünün etkisi görülmektedir. Ramazanoğullarının bölgede hâkim olmasından itibaren mektep-medrese gibi eğitim kurumlarının varlığına rastlanılmaktadır. Osmanlı Devleti zamanında da bu kurumlar artarak devam etmiştir. XIX. yüzyılda ise modernleşme ile birlikte eski usûl mekteplerin yanında yeni usûlde eğitim-öğretim veren kurumlar, başta başkent olmakla birlikte taşraya da yapılmıştır. Adana vilayeti de bunlardan nasibini almıştır. Osmanlı Devleti'nin zor dönemlerinde 33 yıl hükümdarlık yapan II. Abdülhamid eğitimle ilgili meseleleri devletin imkanları dahilinde hiçbir zaman aksatmamıştır. Adana vilayetinin sancaklarından Adana, Mersin, İçil, Cebel-i Bereket, Kozan sancak ve bu sancakların kazalarına birçok kademeden eğitim kurumu yapılmıştır. Sıbyan mekteplerinin yerine iptidai mektepler, ortaokul seviyesinde rüşdiyeler ve idadi vb. gibi modern eğitim-öğretim kurumlarına bu bölgede de rastlanılmaktadır. Ayrıca civarda bulunan ıslahhâne Adana Hamidiye Sanayi Mektebine çevrilerek mesleki yönde çalışmalar yapılmıştır. Yabancılar ve gayrimüslimler tarafından yapılan eğitim-öğretim kurumlarında da artış gerçekleşmiştir. Bu çalışma 1876-1909 yılları arası Adana vilayetinde eğitim-öğretim kurumları ve faaliyetleri hakkında alana katkı yapmayı amaçlamaktadır. Anahtar Sözcükler: Adana Vilayeti, Eğitim-Öğretim, Mektep, İptidai, Rüşdiye, İdadi, Medrese