Niğde Ömer Halisdemir Üniversity
299
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
4
Enstitü
0%
DOI Oranı
Son Eklenen Tezler
Tümünü GörKazakistan ve Türkiye'de uygulanan dil yeterlilik sınavlarının karşılaştırılmalı incelemesi: Qaztest ve TYS
Kazak dili, tarih boyunca farklı sosyo-politik süreçlerden geçerek şekillenmiştir. Özellikle 19. yüzyılın sonlarından itibaren Kazakistan'ın Rus İmparatorluğu ve ardından Sovyetler Birliği egemenliğinde kalması, Kazak diline derin etkiler bırakmıştır. Bu dönemde Rusçanın yaygınlaştırılması ve Kazak dilinin kullanım alanlarının sınırlandırılması, dilsel asimilasyon sürecini hızlandırmıştır. Sovyetler döneminde Rusça, eğitimden kamu hizmetlerine kadar birçok alanda baskın dil haline gelmiş ve Kazak dilinin kullanımı giderek azalmıştır. 1991 yılında Kazakistan'ın bağımsızlık kazanmasıyla, ulusal kimlik ve dilin yeniden canlandırılması temel öncelikler haline gelmiştir. Kazak dilinin statüsünü güçlendirmek amacıyla çeşitli politikalar uygulanmış, eğitim ve dil sınavları bu sürecin önemli parçalarından biri olmuştur. Bu bağlamda QAZTEST sınavı, Kazak dilini öğrenen veya geliştirmek isteyen bireylerin dil yeterliğini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. QAZTEST, Kazak diline hakimiyetin ölçülebilir ve standart hale getirilmesini sağlayarak, devlet politikalarının etkin uygulanmasına katkıda bulunmaktadır. QAZTEST sınavı, Türkçe Yeterlilik Sınavı (TYS) ile de benzerlik göstermektedir. TYS, Türkçe'yi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin dil becerilerini değerlendirmeyi hedeflerken, QAZTEST Kazak dilini ana dili veya yabancı dil olarak öğrenen bireyler için geçerlidir. Her iki sınav da dilin dört temel becerisini (dinleme, okuma, yazma ve konuşma) değerlendirmektedir. İki sınav da dil seviyelerini A1'den C1'e kadar (başlangıçtan ileri seviyeye) ölçeklendirmektedir. Ancak, TYS'nin odak noktası Türkiye'nin uluslararası öğrenci ve iş gücü ihtiyacına yönelikken, QAZTEST daha çok ulusal kimlik ve devlet dil politikalarını desteklemeyi amaçlamaktadır. Her iki sınavın karşılaştırılması, dil sınavlarının ulusal ve uluslararası düzeyde nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemlidir. TYS, Türkçenin küresel yayılımını sağlarken, QAZTEST Kazak dilinin toplumda yaygınlaşmasını teşvik eder. Her iki sınavın içerik yapısı, uygulama yöntemleri ve değerlendirme kriterleri de bu farklı hedeflere göre uyarlanmıştır. Bu çalışma, QAZTEST ve TYS sınavlarının eğitim politikaları ve dilin sürdürülebilirliği açısından önemini analiz ederek, iki sınav arasındaki benzerlikler ve farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu'nda şarap üretim süreci ve iktisadi katkısına bir örnek: İktisat vekâleti sanayi zirai şarapçılık
Şarap, binlerce yıldan itibaren üretilen ve tüketilen alkollü bir içecek olarak bilinmektedir. Şarap yalnızca üzümden değil çeşitli birçok meyveden üretilmektedir. Şarabın üretimindeki en önemli nokta, üzümlerin ezilerek elde edilen su, kabuk ve şeker ile mayalanarak fermantasyonun gerçekleşmesidir. Şarap sadece alkollü içecek olarak değil, aynı zamanda üretildiği toplumun kültür yansıması olarak da ifade edilmektedir. Şarap, disiplinler arası ilişkileri ile ön plana çıkmıştır. Bu noktada ekonomik etkileri dikkat çekmektedir. Ülkelerin iç ve dış pazarında yer tutan şarap, vergilendirme gibi bazı ekonomi politikalarının uygulanması ile ülke hazinesine önemli miktarda gelir ve döviz kazandırmıştır. Çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nda şarap üretim süreci, bölgeleri ve iktisadi katkı olarak vergilendirme süreci, koşulları ve miktarları incelenerek bilgiler aktarılmıştır. Vergilendirme sürecinin dönemin padişahlarının kararlarına göre şekillendiği söylenebilmektedir. Bazı padişahların şarap üretim, tüketim ve ticaretini serbest kılarken bazı padişahlar kesin olarak yasaklamış ve yasağa uymayanlar cezalandırılmıştır. Bu süreçte meyhaneler dahi kapatılmıştır. Fakat imparatorluğun ekonomisini olumsuz etkilemesi nedeniyle şarap üretim, tüketim ve satışı vergilendirme usulüyle serbestleşmiştir. Aynı zamanda çalışmanın son bölümünde yer alan İKTİSAT VEKÂLETİ NEŞRİYATINDAN, İKTİSAT VEKÂLETİ MERKEZ SANAYİ-İ ZİRAİYE VE KİMYA-LABORATUAR ŞEFİ TEKNOLOG-KİMYAGER ZAFER RIZA' nın 'ŞARAPÇILIK' adlı eserinin tercümesi gerçekleştirilerek teorik bilgiler çerçevesinde eklenmiştir. Bu eserde şarap üretim süreci ve bu süreçte kullanılması için gerekli olan aletlerin kullanımı görseller ile detaylıca aktarılmıştır. Bağbozumundan başlayan bu süreç şişeleme ve mantarlama ile son bulmuştur. Mevcut dönem koşullarınca gerçekleştirilen bu adımlar tüm ayrıntılarıyla aktarılmıştır. Şarap elde etmek için kullanılabilecek üzüm türleri, alkol oranı ve şeker dengesinin sağlanması için gereken şartlar gram cinsinden ifade edilmiştir.
VIII. dönem Kırşehir milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunu takiben çok partili hayata geçiş denemeleri yapılmış olmasına rağmen ilk iki deneme başarısız olmuş; çıkan, isyanlar neticesinde kesintiye uğramıştır. 1938 Yılında Atatürk'ün ölümü ile İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçilmiş ve milli şef ilan edilmiştir. 26 Aralık 1938'de CHP'nin 1. Olağanüstü Kurultayında "Milli Şef" unvanını almasıyla Türkiye'de yeni dönem başlamıştır. 7 Ocak 1946 tarihinde Demokrat parti kurulmuştur. İkinci Dünya Savaşı'nın tüm dünyada ve Türkiye'de köklü değişikliklere sebep olmuştur. Özellikle kırsal kesim bu durumdan oldukça fazla etkilenmiş ve konan yeni vergilerle hoşnutsuzluk iyice artmıştır. Bu durum CHP'nin büyük oranda güç kaybına sebebiyet vermiş ve halkta muhalefetin artmasına sebep olmuştur. 5 Haziran 1946 tarihinde Milletvekili seçim yasası değiştirilmiş ve Cumhuriyet tarihinde ilk kez tek dereceli seçim uygulanması kabul edilmiştir. 21 Temmuz 1946 tarihinde yapılan genel seçimlerde tek dereceli seçim ilk kez uygulanmıştır. Bu seçim demokrasi tarihimize açık oy, gizli sayım ve ilk kez tek dereceli genel seçim olarak girmiştir. Tek dereceli seçim sisteminin yapıldığı genel seçimlerde CHP, Kırşehir'de dâhil olmak üzere ülke genelinde seçimleri büyük ölçüde kazanmıştır. Muhalefet 1946 yılında gerçekleşen seçimlerdeki sıkıntıları dikkate alarak seçim kanununda yapılan değişiklikle yapılması "gizli oy, açık sayım" sistemi geçilmesi konusunda sürekli baskı oluşturmaya başlamıştır. Demokrat Parti "Yeter! Söz Milletindir" sloganı ile 14 Mayıs 1950 seçimlerinde, tek parti dönemine son vermiştir. Çalışma konumuz olan 8. Dönem dikkate alındığında CHP iktidarının devamı yönünde genel bir tablonun oluştuğu görülmektedir. 1946 seçimlerinde İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Kemal Sahir Kurutoğlu, Mehmet Nihat Erdem ve Şevket Turgut CHP milletvekilleri olarak TBMM'ne katılmayı hak kazanmışlardır. Çalışmada ismi zikredilen 4 milletvekilinin biyografileri ve siyasi faaliyetleri incelenmiştir
Sosyal bilgiler ders kitaplarında karikatür kullanımı
Gerçekleştirilen bu araştırmada, 2020-2021 MEB onaylı özel yayınevi ve 2021-2022 yıllarına ait MEB yayınevi 5, 6 ve 7. Sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında karikatür kullanımının durumunu analiz etmek amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel bir araştırma yöntemi olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmada 2020-2021 MEB onaylı özel yayınevi 5. Sınıf, 6. Sınıf, 7. Sınıf sosyal bilgiler ders kitapları ile 2021-2022 MEB yayınevi 5. Sınıf, 6. Sınıf, 7. Sınıf sosyal bilgiler ders kitapları incelenmiştir. Elde edilen bu verilerin analizinde, içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgularda 2021-2022 eğitim öğretim yılındaki MEB yayınevine ait sosyal bilgiler ders kitaplarındaki karikatür sayısının, 2020-2021 eğitim öğretim yılındaki MEB onaylı özel yayınevine ait sosyal bilgiler ders kitaplarındaki karikatür sayısına göre daha fazla olduğu görülmüştür. Sosyal bilgiler dersinin önemine ve kazandırılacak olan becerilere yönelik karikatür kullanımının gereğine değinilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Türkiye'de trafik para cezalarının trafik kazaları üzerindeki etkisi
Bu çalışma, Türkiye'de trafik para cezalarının trafik kazaları üzerindeki etkisini, 1990- 2023 yılları arasındaki yıllık verileri kullanarak, Johansen eşbütünleşme testi yardımıyla tahmin etmektedir. Çalışmada bağımlı değişken trafik kazası sayısı iken, bağımsız değişkenler; trafik cezaları, ortalama eğitim süresi, kişi başına düşen gelir ve yol/motorlu taşıt oranını içermektedir. Analiz sonuçları trafik para cezaları ile trafik kazaları arasında uzun dönemli bir ilişki tahmin etmektedir. Bununla birlikte, eğitim ve kişi başına düşen gelir gibi sosyoekonomik durumdaki iyileşmelerin trafik kazaları üzerinde bir etki oluşturmadığı gözlenmektedir. Zorunlu bir uyum aracı olan trafik para cezaları daha güvenli sürüş davranışını teşvik etmede önemli bir belirleyici olarak ortaya çıkmaktadır. Trafik para cezaları, trafik kazalarının azaltılmasında olduğu kadar; bu kazaların, toplumsal ve iktisadi maliyetlerinin düşürülmesinde de etkili bir araç olarak kullanılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Kamu Politikası, Dışsallıklar, Trafik Kazaları, Trafik Para Cezaları, Johansen Eşbütünleşme Testi
İHA görüntülerinden otomatik bina çıkarımında makine öğrenmesi yöntemlerinin kullanımı
Bu tez çalışmasında, bina tespiti için İHA ile fotogrametrik yöntemlerle elde edilen yüksek çözünürlüklü veriler kullanılmış ve makine öğrenmesi yöntemleri ile sınıflandırma performansı incelenmiştir. RGB bantları temel veri kaynağı olarak kullanılmış; buna ek olarak Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) ve Sayısal Arazi Modeli (SAM) verileri dahil edilerek farklı veri kombinasyonlarının etkileri değerlendirilmiştir. Bina tespiti, Destek Vektör Makineleri (DVM), Karar Ağaçları (KA) ve Yapay Sinir Ağları (YSA) ile gerçekleştirilmiş, YSA'nın performansı Yapay Arı Kolonisi (ABC), Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ve Diferansiyel Evrim (DE) gibi sezgisel algoritmalarla optimize edilmiştir. RGB bantları, tek başına sınırlı doğruluk sağlarken SYM ve SAM verilerinin entegrasyonu ile oranlar belirgin şekilde yükselmiş, RGB + SYM + SAM kombinasyonu en yüksek doğruluğu sunmuştur. Sezgisel algoritmalarla eğitilen YSA modelleri, geleneksel yöntemlere kıyasla daha yüksek doğruluk, duyarlılık ve seçicilik değerlerine ulaşmış; ABC algoritması tüm bant kombinasyonlarında en iyi sonuçları sağlamıştır.