II. Abdülhamid Döneminde İstanbul'da yapılan hastaneler

Osmanlı Devleti'nin batılılaşma sürecinin son dönemine rastlayan II. Abdülhamid dönemi, sağlık alanında yapılan geçmiş reformlarla kıyaslanamayacak kadar önemli adımların atıldığı dönem olarak öne çıkmaktadır. Batılılaşma sürecindeki sağlık reformlarının II. Abdülhamid dönemindeki en önemli özelliği, salgın hastalıklar ve savaşlar nedeniyle büyük kayıplar veren Osmanlı Devleti'nin çözüm arayışına girmesi ve batıdaki gelişmelerin aynı anda hatta bazen daha önce İstanbul'da uygulanmasıdır. Başta hastane planlamasında Avrupa'da geliştirilen pavyon sisteminin uygulanması olmak üzere, dönemin ileri teknolojisini kullanan bir sağlık sistemi bu dönemde gerçekleşmiştir. "II. Abdülhamid döneminde İstanbul'da Yapılan Hastaneler" başlıklı tez çalışması beş ana başlıkta incelenerek hazırlanmıştır. Birinci bölümde tez çalışmasının amacı, kapsamı ve yöntemine ilişkin bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde sağlık yapılarının tarihsel gelişimi incelenmiş, Avrupa'da ortaya çıkışı ve mimari karşılığına değinilmiştir. İkinci bölümde ayrıca Türkler özelinde tıp ve hastane kavramı farklı dönemlerde ele alınıp, Osmanlı Devleti'nin batılılaşma süreci de dâhil edilerek darüşşifa kavramından hastane kavramına geçiş, mimari örnekler üzerinden incelenmiştir. II. Abdülhamid dönemine ayrılan üçüncü bölümde, dönemin sosyal koşulları, siyasi ve politik gündemi, olaylar ile Sultan'ın bu dönemdeki sağlık politikaları incelenmiştir. Dördüncü bölümde teze konu olan hastanelerin özellikleri ve sınıflandırılmasına dair bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ayrıca, II. Abdülhamid döneminde İstanbul'da yapılan hastaneler toplu olarak incelenmiştir. Bu çalışmadan yola çıkılarak hastanelerin günümüzdeki mevcut durumları araştırılmış, sadece tahrir defterlerinde adı geçen bazı hastanelerin ise yerlerinin tespitleri yapılmaya çalışılmıştır. Hastaneler farklı başlıklar altında incelenmiş ve özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Söz konusu çalışmada Sultan II. Abdülhamid'in iradesiyle yaptırılan hastanelere yer verilmiştir. Ayrıca hastane yapılması için bağışladığı arazilerdeki hastaneler ile II. Abdülhamid tarafından eski binaları yıkılıp yeniden yaptırılan hastaneler de dönemin mimari ve sağlık politikalarını yansıttığından teze alınmıştır. Beşinci bölümde ise tez kapsamında incelenen hastaneler araştırmalardan ve tespitlerden yararlanılarak işlev ve üslup bakımından değerlendirilmiş, İstanbul'daki özgün konumlarını koruyup korumadıkları ortaya konulmuştur.