II. Meşrutiyet ve Atatürk Dönemi ekonomi politikalarına dair karşılaştırmalı bir değerlendirme

Bu çalışmada öncelikle, Osmanlı İmparatorluğu'nun klasik dönem ve yenileşme asırlarındaki iktisadî işleyişi, çalışmanın esas konusuna tarihsel bir zemin oluşturmak amacıyla kısaca irdelenmektedir. Devletin ekonomiye bakışının ortaya konulmasının akabinde, ekonominin hangi iktisadî parametreler üzerine inşa edildiği, gelirler ve giderler sistematiği üzerinden ele alınmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun iktisadî işleyişindeki bozulmalar ve düzeni tamir etme çabaları, Osmanlı-Türk yenileşme tarihi ölçütleri içinde değerlendirilmektedir. Çalışmanın esas kısımlarında ise, Türk yenileşme tarihinin başat aktörlerinden İttihat ve Terakki Fırkası'nın, II. Meşrutiyet döneminde uyguladığı ekonomi politiği olan, millî iktisat ile Atatürk Dönemi'nde uygulanan iktisat politikaları incelenmektedir. Bu çalışmanın temelinde, II. Meşrutiyet ve Atatürk Dönemi iktisat politikalarının, benzerlik ve farklılıkları karşılaştırmalı olarak ortaya konularak, II. Meşrutiyet'ten Atatürk Dönemine iktisadî devamlılığın incelenmesi fikri mevcuttur. Çalışmanın genel savı, II. Meşrutiyet Devri'nin Cumhuriyet'in iktisadî laboratuvarı olduğunun kanıtlanmasıdır. Savın kanıtlanması amacıyla, döneme dair resmi arşiv kayıtları, süreli yayınlar, fikir insanlarının çalışmaları ve hükümetlerin iktisadî faaliyetleri detaylı bir biçimde tahlil edilmektedir. Bu bağlamda her iki dönem, fikir ve eylem bazında değerlendirilmektedir. Karşılaştırmaların sonucunda, İttihat ve Terakki Fırkası ile başlayan millî iktisat fikrinin, Atatürk Dönemi'nde de devam ettiği ve söz konusu iktisadî yaklaşımın ulus devlet inşa sürecine katkı sağladığı görülmektedir.