İki kere farklı öğrenciler hakkında geliştirilen farkındalık programının özel eğitim öğretmen adaylarının bilgi, farkındalık ve öz yeterlik düzeyleri üzerindeki etkililiği

Bu araştırmanın amacı, geliştirilen İki Farklı Öğrenciler Hakkında Farkındalık Programının özel eğitim öğretmen adaylarının iki kere farklı bireyler hakkında bilgi, farkındalık ve öz-yeterlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. İki kere farklılık kavramı, literatürde görece yeni bir kavram olup bu konudaki çalışmalar henüz sınırlı sayıdadır. Özellikle Türkiye'de iki kere farklı bireylerin eğitimi, ihtiyaçları ve desteklenmesiyle ilgili araştırmaların sayısı az olmakla birlikte son yıllarda artış göstermektedir. Bu bağlamda yapılan bu çalışma hem literatürdeki bu boşluğu doldurması hem de İKF bireylerin eğitimsel ve psikososyal ihtiyaçlarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırma, uygulayıcılara, eğitimcilere ve politika yapıcılara yol gösterici olabilecek nitelikte özgün ve değerli bilgiler sunduğu düşünülmektedir. Araştırma deseni olarak 2x2 ön test- son test deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2024-2025 eğitim öğretim yılında Özel Eğitim Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 15 deney, 15 kontrol grubu olmak üzere toplam 30 öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Uzman görüşleri alınarak 6 oturumdan oluşan bir program geliştirilmiştir. Araştırmada ölçme aracı olarak İki Kere Farklı Öğrenciler Öğretmen Bilgi Testi, İki Kere Farklı Öğrenciler Öğretmen Öz yeterlik Ölçeği, İki Kere Özel Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Test ve ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 21 paket programı ile istatistiksel olarak analiz edilmiş ve ardından sonuçlar yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda deney grubunun bilgi son test puanının (𝑥̅= 10,00) ön test puanından (𝑥̅= 7,87) anlamlı olarak daha yüksek olduğu aynı zamanda deney grubunun son test puanı (𝑥̅= 10,00) kontrol grubu bilgi testi son test puanından (𝑥̅= 8,20) anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Diğer ölçekten alınan sonuçlara göre deney grubunun öz-yeterlilik son test puanı (𝑥̅= 52,87) ön test puanından (𝑥̅= 33,93) anlamlı olarak daha yüksek olduğu ve yine deney grubunun öz-yeterlilik son test puanı (𝑥̅= 52,87) kontrol grubu öz-yeterlilik son test puanından (𝑥̅= 43,33) anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Son olarak deney grubunun farkındalık son test puanı (𝑥̅= 67,93) ön test puanından (𝑥̅= 56,00) anlamlı olarak daha yüksek olduğu aynı zamanda deney grubunun farkındalık son test puanı (𝑥̅= 67,93) kontrol grubu farkındalık son test puanından (𝑥̅= 53,27) anlamlı olarak daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre programın özel eğitim öğretmen adaylarının bilgi, özyeterlik ve farkındalık düzeylerini olumlu anlamda etkilediği görülmüş ve uygulanmış olan program yeterli, yararlı ve uygun olarak değerlendirilmiştir. Bu sonuçlardan hareketle iki kere farklı öğrenciler hakkında farklı gruplarda (eğitimciler, aile, toplum vb.) bu ve benzeri çalışmaların farkındalık oluşturmak adına etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda farkındalık programı; öğretmen adaylarının İKF bireyleri tanıma, gözlemleme, uygun müdahale yöntemleri geliştirme ve farklılaştırılmış öğretim stratejileri uygulama yeterliklerini artırdığı düşünülebilir. Ayrıca, öğretmenlerin empati ve kapsayıcı yaklaşım geliştirme süreçlerini desteklemekte, mesleki öz-yeterlik algılarını güçlendirmektedir. Farkındalık programı yoluyla edinilen bu kazanımlar, İKF öğrenciler için daha etkili, duyarlı ve bütüncül eğitim ortamlarının oluşturulmasına olanak sağlamaktadır.