İkinci dil olarak Türkçe öğreticilerinin okuma becerisi kapsamında pedagojik alan bilgisini kullanma durumları

Bu çalışmada Türkçeyi ikinci dil olarak öğreten dil öğreticilerinin okuma becerisi öğretimi derslerinde pedagojik alan bilgilerinden nasıl, ne şekilde ve niçin yararlandıkları belirlenmiştir. Bu doğrultuda okuma becerisi öğretiminin aşamaları ve üç pedagojik alan bilgisi bileşeni eşleştirilerek kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışmada durum çalışması tercih edilmiş ve katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örneklemeye uygun bir şekilde belirlenmiştir. Çalışmaya bir devlet üniversitesi bünyesinde yer alan Türk Dili Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde görev yapan beş dil öğreticisi (bir erkek, dört kadın) gönüllü olarak katılmıştır. Uygulama öncesi ve gözlemlenen dersler sonrasında katılımcılar ile yapılan görüşmeler, katılımcı öğreticilerin doldurdukları ders planları ve belirlenen metinlerin işlendiği derslerin gözlemleri veri toplama araçları olarak belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Çalışmada yer alan ve Türkçeyi ikinci dil olarak öğreten dil öğreticilerinin okuma becerisi öğretimi dersleri kapsamında öğrenici bilgileri, ön hazırlık ve motivasyon temaları altında ele alınmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen bulgular, çalışmada yer alan öğreticilerin belirlenen pedagojik alan bilgisi bileşenleri temelinde öğretici stratejilerini büyük oranda öğretim ortamına yansıttıklarını göstermektedir. Öğretim programı bilgisi bileşeni; sözcük öğretimi, dilbilgisi öğretimi ve sesletim öğretimi temalarına göre incelenmiştir. Elde edilen bulgular katılımcı dil öğreticilerinin, okuma becerisi öğretimi derslerinde öğrenilmiş sözcüklere kıyasla bilinmeyen sözcükler üzerinde daha fazla durdukları; dilbilgisi kurallarını örneklendirmek ve/veya hatırlatmak için okuma metinlerinden yararlanmayı tercih etmediklerini ve öğrenicilerin metni sesli okuması sürecinde yaptıkları hatalara anlık geri bildirim verme stratejisine daha sık başvurduklarını ortaya koymuştur. Son olarak, değerlendirme bilgisi bileşeni kapsamında elde edilen veriler ise öğreticilerin okuma sırasında kendi oluşturdukları sorma stratejisinin yanı sıra öğretim materyalinde yer alan sorular üzerinde durduklarını ve gerekli durumlarda hatalara geri bildirim verdiklerini göstermiştir. Çalışma sonuçlarının, Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde görev alan dil öğreticilerine öğretim ortamında kullandıkları stratejiler temelinde ışık tutması ve hızla gelişmekte olan Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretimine katkı sağlaması düşünülmektedir.