The US foreign policy and the institutionalization of dependency in the periphery in the post-WW2 era: Turkey and India compared (1947-73)

İkinci Dünya Savaşı Sonrasında ABD'nin Dış Yardım Politikası ve Çevrede BağımlılığınKurumsallaşması: Türkiye ve Hindistan Karşılaştırması (1947-73)Leyla ŞenTarih BölümüTez Yöneticisi: Yrd. Doç. Oktay ÖZELŞubat 2003İkinci Dünya Savaşı Sonrasında ABD'nin Dış Yardım Politikası ve Çevrede BağımlılığınKurumsallaşması: Türkiye ve Hindistan Karşılaştırması (1947-73)'de kalkınma politikalarınınnihai amacına ulaşmamasına neden olan sosyo-politik faktörler incelenmiştir. Her iki ülke içinde, kalkınma çabaları, ulaşılan büyüme seviyeleri açısından başarı; gelir dağılımındaki adalet,tabanda refahın yaygınlaştırılması ve ekonomik sektörlerin tam kapasite işleyişleriniengelleyen kısıtlılıklarla karşılaşıldığında kendi ayakları üzerinde durabilme derecesiaçısından başarısız olarak kabul edilmektedir. Doğal kaynaklar, sınıf dinamikleri vesanayileşme düzeyleri arasındaki farklılığa rağmen, Türkiye ve Hindistan, kalkınmaçabalarında aynı tür eksikliklerle karşılaşmışlardır. Tanımlanan mevcut eksiklikler, ekonomipolitiğin gizil güçleri çerçevesinde açıklanabilir.Çalışma kapsamında söz konusu ?gizil güçler?, iç ve dış dinamikler olarak tanımlanmıştır. ?İçdinamikler?, Türkiye ve Hindistanın yönetici elit koalisyonunu işaret ederken, ?dışdinamikler? merkez ülkeler, özellikle de ?özgür dünya? bloğunun süpergücü ABD ve 2.Dünya Savaşı sonrasında kurulmuş olan kapitalist ekonomik düzenin temel mekanizmalarıolarak ifade edilmiştir. Bu dinamikler, çalışmanın temel hipotezine bağlı olarak stratejikgörüşlere göre kategorize edilmiştir. Çalışmanın temel hipotezi, iç ve dış dinamiklerinetkileşiminden dolayı kalkınma çabalarının tatmin edici sonuçlara ulaşmadığınısavunmaktadır.Sürecin sorun teşkil eden yönü kaynak bölüşümü, kapital birikimi ve ulusal kalkınmaönceliklerindeki sapmalar olduğu için iç dinamikler yönetici elit koalisyonu ilesınırlandırılmıştır. Her iki ülkede de yönetici elit koalisyonu kendi çıkarlarını tehdit edenpolitikaları etkisizleştirme, kendi çıkarları doğrultusunda ulusal kalkınma hedeflerindesapmalara yol açma ve kendi faydalarına olan stratejiler geliştirme konularında kayda değerbir başarı göstermişlerdir. Etkin ve adaletli olmayan vergi sistemleri, başarıya ulaşamayantoprak reformu projeleri, kırsal alana yönelik başarısız bölgesel ve yapısal kalkınma çabaları,kıt kaynakların verimsiz ama çabuk kar getiren sektörlere bölüşümü ve kamu kaynaklarınınçeşitli şekillerde kesintisiz akışı yönetici elit koalisyonun en fazla başvurduğu stratejilerolmuştur.Dış dinamikler ise, 2. Dünya Savaşı sonrasında egemen güç olarak ortaya çıkan, ?özgürdünya? bloğunun süper gücü, dış yardım politikası gibi uluslararası düzende egemenkonumunu pekiştirmeyi hedefleyen politikaları ve Soğuk Savaşın yönünü belirlemedeoynadığı başat rolü nedeniyle ABD ile sınırlı tutulmuştur. İzlediği stratejilerle ABD enazından Türkiye ve Hindistan örneğinde, gerçekleşemeyen kalkınma amaçlarına şu ya da buşekilde katkıda bulunmuştur. Dış yardım ile az gelişmiş ülkelerdeki ?fasit yoksullukdöngüsü?nü kırma iddiasının aksine ABD ve kapitalist ekonomik sistemin temelenstrümanları mekanik yaklaşımlarıyla bu ülkelerin ?fasit bağımlılık döngüsü?nünpekişmesine katkıda bulunmuşlardır.ANAHTAR KELİMELER: Soğuk Savaş, Dış Yardım, Azgelişmişlik, Bağımlılık, Merkez-Çevre, Kalkınma, Ekonomi Politiği, Yöneten Elit Koalisyonu, Süpergüç