İkiz tünellerde derinliğin, tüneller arası mesafenin ve kazı aşamalarının yüzey oturmalarına etkilerinin incelenmesi

Son yıllarda şehir içi raylı sistem hizmetlerinin yer altına taşınması ile birlikte, karayolu ağının da bilhassa araç yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yer altına alınması çalışmaları yürütülmektedir. Şehirlerde ulaşım ağının yer altına taşınması bir çok avantajı barındırırken, yüzey oturması gibi yer üstü yapılaşmasını büyük ölçüde etkileyebilecek bir konuyu da beraberinde getirmektedir. Yakın bir gelecekte farklı alt yapı hizmeti sunan tünel yapılarının yan yana inşa edilmesi gerekliliği ortaya çıkabilecektir. Bu durum yüzey oturması hususunu daha da kritik bir konu haline getirecektir. Bu nedenle bu çalışmada; yan yana inşa edilebilecek, Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemi (NATM) ile açılan geniş açıklıklı iki adet tünelin, tünellerin üzerinde halihazırda var olan iki adet binada (Bina A – Bina B) oluşabilecek yüzey oturmalarına etkisinin, tüneller arası açıklık (1D, 2D, 3D), tünellerin derinliği (1H, 2H, 3H ve 5H) ve kazı etabı sayısı (2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 aşamada) gibi parametreler göz önüne alınarak 2 boyutlu sayısal modelleme programı (Phase2) kullanılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda; modellemede incelenen tünel derinliklerinin (1H….5H) artması ile birlikte binalarda oluşabilecek oturma miktarının arttığı, diğer taraftan tüneller arası mesafenin (1D…3D) artışıyla birlikte binalarda oluşabilecek oturma miktarında azalma meydana geldiği, farklı derinlik ve mesafede inşa edilecek tünellerde kazı etabı sayısının 2'den 9'a kadar yükseltilmesi neticesinde ise, 4. etaba kadar olan kısımda olası oturmaların miktarında azalma olduğu ancak 5. etaptan itibaren oturma miktarında yeniden artış meydana geldiği ve son 3 etapta etaplar arasında oturma miktarına ilişkin ciddi bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bina yükü hesaba katılan modelde hesaba katılmayan modele göre sığ tüneller için oturma miktarında artış olduğu, diğer taraftan, tünellerin derinliği artıkça birbirine yakın oturma miktarlarının oluştuğu tespit edilmiştir.