Türkiye'de neoliberalizm ve devletin dönüşümü: İki-uluslu hegemonik proje üzerine bir analiz

Bu çalışma, Bob Jessop'ın iki uluslu hegemonik proje kavramı üzerinden Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarının uygulamalarını incelemektedir. Jessop, sermaye birikimi koşulları gereğince birikim rejimi ve düzenleme tarzı kavramları ile hegemonik projeler arasındaki ilişkiyi tarihselliği içinde değerlendirmektedir. Dolayısıyla birikim rejiminin dönüşümü düzenleme tarzının ve hegemonik projenin de dönüşümünü gerektirmektedir. Bu bağlamda tez çalışması, 1980'lerden itibaren uygulanan neoliberal ekonomi politikalarını, yeni sağ devlet anlayışını ve iki uluslu hegemonik projeyi AKP çerçevesinde açıklamaya çalışmaktadır. AKP iktidarı, sırasıyla, 2002-2010 arası iki uluslu hegemonik projenin oluşumu, 2010-2013 arası iki uluslu hegemonik projenin çözülüşü, 2013 sonrası yeni bir devlet biçimine geçiş olmak üzere üç döneme ayrılmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kavramsal çerçeve hakkında bilgiler verilmektedir. Bu doğrultuda sermaye sınıfı ve fraksiyonları, iktidar bloku ve hegemonik fraksiyon, birikim stratejisi ve birikim rejimi, hegemonya ve hegemonya krizleri açıklanmaktadır. Aynı zamanda tek uluslu hegemonik proje ve iki uluslu hegemonik proje kavramları arasındaki farklılıklar da ele alınmaktadır. İkinci bölümde, iktidar bloku ve devlet ilişkisi tek uluslu ve iki uluslu hegemonik proje kapsamında değerlendirilmektedir. Türkiye siyasi hayatında tek uluslu hegemonik projeden iki uluslu hegemonik projeye geçişin göstergeleri ve bunların birikim rejimi ile ilişkisi ortaya konulmaktadır. Üçüncü bölümde bağımlı sınıflar ve devlet ilişkisi hegemonik projeler çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu kapsamda AKP iktidarı boyunca iki uluslu hegemonik projenin bağımlı sınıflar açısından ne anlama geldiği açıklanmaktadır. Sonuç bölümü, tüm veri ve göstergeleri analiz ederek AKP iktidarında iki uluslu hegemonik projenin uygulamaya çalışıldığını ancak sermaye birikim koşulları gereğince söz konusu hegemonik projenin başarısızlığa uğradığını ortaya koymaktadır.