İklim değişikliği bağlamında Antalya kent merkezinin kentsel dayanıklılığının incelenmesi

21. yüzyıl ile beraber kentlerde yaşanan hızlı değişim artan küreselleşme süreci ile beraber tüketimin artmasına neden olmuştur. Hızla değişen ve geleceği öngörülemeyen kentlerde, iklim değişikliği süreci hızlanmakta ve sürdürülebilirlik tehdit altına girmektedir. İklim değişikliğinin kentler üzerindeki etkilerinden korunmak için literatürde "kentsel dirençlilik" veya "kentsel dayanıklılık" kavramları ile tanımlanan ve kentsel kalkınmanın ana prensiplerinden biri olarak görülen "urban resilience" kavramı karşımıza çıkmaktadır. Kentlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının arttırılması ve iklim değişikliğinin etkilerinin en aza indirgenmesi etkin politika ve planlamalar ile mümkün görünmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, günümüzdeki kentsel paradigmalar sonucu oluşan küresel iklim değişikliği ve afet risklerine karşı kentsel dirençliliğin kentsel riskler temelinde tanımlanması, kentin gelecekteki mekânsal kurgusuna yönelik dirençli kent planlaması bağlamında dayanıklı ve dayanıksız bölgelerin incelenmesidir. Bu amaç kapsamında, orman, su kaynakları ve yeşil alan bakımından zengin, aynı zamanda kentleşmenin getirdiği negatif etkilerin de yaşandığı, Türkiye'nin tarım, turizm, tarih ve en önemli kıyı kentlerinden biri olan Antalya'da kentsel dayanıklılık kavramının iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik bağlamında bileşenlerini ortaya koyarak tanımlamak ve sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ve afetler bazında kentsel dayanıklılık kapsamında direnci daha az olan bölgelerin tespit edilerek, bu bölgelerin daha dirençli hale getirilmesi hedeflenmektedir. Bu çalışmada, güncel kentsel kalkınma paradigmalarının hem sebep olduğu hem de direk etkilendiği en önemli çevresel problemlerden biri olan iklim değişikliğine karşı, sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik Dayanıklı Kent (Resilient City) planlaması ile etkin ve sağlıklı politikalar üretilebileceği savunulmaktadır. Çalışma kapsamında, betimsel çıkarımlara imkan sağlayan "içerik analizi" metodu ile tespit edilen farklı kriter ve göstergelerin birlikte ele alınması ile, Antalya kenti özelinde belirlenebilecek ve verisine erişilebilecek olan 5 temel başlıkta 30 alt gösterge oluşturulmuştur. Belirlenen göstergeler "Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP)" yöntemi ile uzman görüşleri doğrultulusunda ağırlıklandırılmış, CBS tabanlı ArcGIS Programı ile mekânsal haritalar oluşturularak, elde edilen matematiksel formüller ile indeks değerleri belirlenmiş ve en dayanıksız bölgeler tespit edilmiştir. Dayanıklılık kavramının tanımındaki "tehlikelere maruz kalmış sistemler" ifadesi göz önünde bulundurulduğunda çalışma; kent planlamanın iklim değişikliği riskleri ile birlikte değerlendirilerek, dirençli kentsel yerleşimlerin elde edilmesinde içselleştirilebilecek yaklaşımların geliştirilmesi, Antalya Kentinin iklim değişikliği ile mücadelede nerede durduğunu, eksiklik ve potansiyelleri belirlemek, dirençli kente erişebilme açısından önem taşımaktadır. Çalışmanın Antalya kentinin sürdürülebilir, dayanıklı kentsel gelişimi ve planlanmasının sağlaması hususunda faydalı bir kaynak olmasının yanında, sonraki kentsel çalışmalar için de faydalı olacağı düşülmektedir.