İklim Değişikliği Risk Algısının Tarıma Etkisi: Genişletilmiş Planlı Davranış Teorisi

İklim değişikliği, sosyal, ekonomik ve çevresel yapılar üzerinde derin ve kalıcı etkiler oluşturan önemli bir küresel sorun olarak öne çıkmakta ve bu süreçle ilişkili afetlerin hem sıklığında hem de şiddetinde artış gözlenmektedir. Bu durum, söz konusu afetlerin yalnızca doğal süreçlerin bir sonucu olmadığını, aynı zamanda insan faaliyetleriyle de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda bireylerin iklim değişikliğine ilişkin risk algıları, afetlere hazırlık ve uyum davranışlarının şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Tarım sektörü ise iklim değişikliği kaynaklı afetlerden doğrudan etkilenen başlıca alanlardan biri olup, risk algısı bireylerin bu konudaki davranış niyetleri ve davranışları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu nedenle mevcut çalışmada, iklim değişikliği risk algısının tarıma yönelik etkileri genişletilmiş Planlanmış Davranış Teorisi (PDT) çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmada geliştirilen hipotezler yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonuçları, iklim değişikliği risk algısının niyet üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.524, p=0.000), iklim değişikliğine yönelik tutumun niyet üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.734, p=0.000), öznel normun niyet üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.356, p=0.000), algılanan davranış kontrolünün niyet üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.224, p=0.000), niyetin davranış üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.704, p=0.000) ve iklim değişikliği risk algısının iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerine yönelik algı üzerinde anlamlı ve pozitif (β=0.634, p=0.000) bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, gelecekte yapılacak çalışmaların farklı bölgelerde ve farklı örneklem gruplarında benzer modelleri test ederek iklim değişikliği risk algısının tarımsal uyum davranışları üzerindeki etkilerini daha kapsamlı biçimde incelemesi önerilmektedir.