İleri yaştaki yoğun bakım hastalarında apache II, IV ve sofa skorlarının mortalite belirleme güçlerinin karşılaştırılması

Yaşlı nüfus giderek artmakta ve beraberindeki ek hastalıklar, fonksiyon sınırlamaları yoğun bakıma olan ihtiyacı da arttırmaktadır. Yoğun bakımda yaşlı hastaların mortalitesi yüksektir, bu nedenle yeterli güce sahip bir prognostik yoğun bakım skoruna ihtiyaç vardır. Bu tez çalışmasında yoğun bakımımızda izlediğimiz 65 yaş üstü hasta gurubunda APACHE II, IV ve SOFA skorlarının mortalite belirleme güçlerini değerlendirmeyi amaçladık. Ocak 2006 – Ocak 2014 yıllarında erişkin tersiyer cerrahi-dahili yoğun bakım ünitesinde izlenen 65 yaş üstü 298 hastanın dosyaları retrospektif olarak incelendi, dosyalardan 187 tanesi çalışma kriterlerine uygun bulundu. Hastaların yaş, cinsiyet, tanı, yoğun bakım ve hastane kalış süre ve mortaliteleri, APCAHE II, IV skorları, ve 24. 48. ve 72. saatteki SOFA ve maksimum SOFA skorları kaydedildi, sağ kalan ve kaybedilen hasta gruplarında karşılaştırıldı. İstatistik yöntem olarak Student's t testi, nonparametrik veriler için Mann-Whitney U ve Fisher's exact testleri, skorların ayırım gücü için ROC eğrisi kullanıldı. APACHE ve SOFA skorlarının mortaliteye etkisi lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi, uygunluğuna Hosmer-Lemeshow testi ile karar verildi ve standardize mortalite oranları (SMR) hesaplandı. Değerlendirilen 187 hastanın 58'i 80 yaş üstü hastalardı. Erkek/bayan oranı 97/90 bulundu. Ölenlerde bu oran 26/21, sağ kalanlarda 71/69 bulundu. Tüm hastaların yaş ortalaması 79,5±7.3 iken, sağ kalanlarda 80±7,6, ölenlerin 77,6±6,1 bulundu.. APACHE II için 2 10,5 (df 8) (p=0,23), APACHE IV için 2 8,7 (df 8) (p=0,36) bulundu. APACHE II ve IV skorlarıyla ölçülen mortalite değerleri gerçekleşenden daha fazla bulundu, sırasıyla %48 (±25) (SMR:0,5) ve %49 (±23) (SMR: 0,5). Tüm SOFA ölçümleri kaybedilen hasta grubunda sağ kalanlara göre anlamlı biçimde yüksek bulundu. APACHE II ölenlerde 31±8,7 sağ kalanlarda 21±7,8, APACHE IV ölenlerde 108±27 sağ kalanlarda 85±25, SOFA 24.saat ölenlerde 9,5±3,5 sağ kalanlarda 5,5±2,2, SOFA 48.saat ölenlerde 11±3,4 sağ kalanlarda 4,7±3,2, SOFA 72.saat ölenlerde 12±3,4 sağ kalanlarda 4,3±2,8, SOFA maks ölenlerde 12,4 sağ kalanlarda 5,8±3,3 bulundu. Mortalite açısından tüm skorlar karşılaştırıldığında ROC eğrisiyle değerlendirilen ayrım gücü SOFA maks (ROC 0.92) ve SOFA 3. gün (ROC 0,95) en yüksek bulundu. APACHE II ve IV içinse ayrım güçleri sırasıyla 0,80 ve 0,76 idi. SOFA maksimumun 8,5 üzerindeki değerleri %93 duyarlılık, %86 özgüllükle, 7,5 üzerindeki 72. saat SOFA değeriyse, %90 duyarlılık, %90 özgüllükle mortaliteyi göstermektedir. Organ yetersizlik skoru olarak tanımlanan SOFA yoğun bakımlarda, mortalite değerlendirmede de iyi prognostik güce sahiptir. Çalışma bulgularımız, SOFA'nın yoğun bakımda izlenen 65 yaş üstü hastalarda mortalite belirleme gücünün, APACHE II ve IV skorlarına kıyasla daha iyi olduğunu göstermiştir. Ayrıca her iki APACHE skoru da mortaliteyi gerçekleşenin 2 katı kadar daha fazla öngörmüştür.