İlhan Usmanbaş'ın Yaylı Dördül-70 eserinin formal ve çalış teknikleri bakımından incelenmesi

Bu çalışma İlhan Usmanbaş'ın yaşamını, zaman içerisinde dünyada değişen müzik dilinin Usmanbaş'ın müziğindeki yansımalarını ve Yaylı Dördül-70 eserinin incelemesini içerir. Bestecinin 1947-2006 yılları arasında yazmış olduğu dokuz yaylı dördül bulunur. Rastlamsal ögeler içeren, farklı notalama yöntemleri kullanılan bu eseri tanıtarak, seslendirmek isteyen icracılara yol gösterici olmak, bu çalışmanın amaçlarındandır. İkinci kuşak Türk bestecilerimizden olan Usmanbaş, 1950'lerde başlayan müzik akımlarını, dünya ile paralel bir şekilde takip etmiş ve sürekli yeniyi kullanarak üretmiştir. Eserlerinde, birbirini tekrar etmeyen, yenilikçi anlayışı benimsemiştir. Usmanbaş'ın 1950'li yıllarda başlayan 12 ton, dizisellik gibi yenilikçi anlayışı, 1950'lerin sonlarında yerini rastlamsallığa bırakır. 1960 sonrası yazdığı eserlerde, rastlamsal anlayış sıklıkla görülür. Rastlamsallık, açık biçim gibi kavramların müzikte kullanılmasıyla notalama yöntemleri de değişikliğe uğrar. "Açık yapıt" örneği olan Yaylı Dördül 70 eserinde de, Usmanbaş farklı notalama yöntemlerini bir arada kullanır. Geleneksel notasyondan farklı şekilde yazılmış, icracıyı da eserin oluşumuna dahil eden bu yaylı dördülün incelemesi, yorumculara yol göstermek için yapılmıştır. Bu tezde yer verilen bazı kaynak ve alıntılarda kelime "raslantı" olarak geçse de "rastlamak" kelimesinden türediği ve Türk Dil Kurumu'nda da bu şekilde yer aldığı için, çalışma boyunca "rastlamsal" olarak kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: İlhan Usmanbaş, Yaylı Dördül, Rastlamsallık