İlimizdeki aktif tüberküloz olgularının kemoprofilaksi endikasyonu açısından geçmişe yönelik değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada aktif tüberküloz (TB) olgularında geçmişe yönelik kemoprofilaksi endikasyonu açısından değerlendirme yapılarak latent tüberküloz enfeksiyonunun (LTBE) aktif hastalığa dönüşme riskini ve LTBE tedavi endikasyonu kararlarımızı gözden geçirerek bu konuda eksiğimiz olup olmadığını saptamak ve tüberküloz kontrolüne katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç Ve Yöntem: Çalışmaya Trabzon İli Merkez Verem Savaş Dispanserinde kayıtlı, 2016-2020 yılları arasında tanı almış 18 yaş üstü, 422 tüberküloz hastası dahil edildi. Çalışmamız tek merkezli, retrospektif klinik çalışma olarak tasarlandı. Hastaların yaş, cinsiyet, mesleki riskleri, komorbidite durumları, tanı öncesi son 2 yıl içerisindeki tütün ve bağımlılık yapıcı madde kullanımı, immunsupresif ilaç kullanımı, ve kullanılan ilaç türü, radyolojik bulguları, daha önce kemoprofilaksi açısından değerlendirilme durumu, PPD ve Quantiferon test sonuçları, BCG skarı varlığı, bulaştırıcı tüberküloz olgusu ile temas durumu, temas yaşı, temas çeşidi, temas süresi, konversiyon varlığı, koruyucu tedavi alıp almadığı kaydedildi. Hastalara ait tüm radyolojik görüntüler tarafımızca değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya 422 hasta dahil edildi. Hastaların 147(34.8%)'si kadın, 275 (65.2%)'i erkekti. Sağlık Bakanlığı 2019 yılı Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberinde belirtilen latent tüberküloz enfeksiyonu tedavisi endikasyonlarına göre hastaların dağılımı incelendiğinde; 6 (1.4%) hastanın temaslı olduğu ve bu hastalarının 3 (50.0%)'ünün 34 yaş altı, 3 (50.0%)'ünün 35 yaş ve üstü olduğu saptandı. 34 yaş altı hasta grubunun hepsinin profilaksi açısından değerlendirildiği, 1 (33.3%) hastaya profilaksi önerildiği ve profilaksi tedavisi aldığı saptandı. 35 yaş üstü bağışıklığı baskılanmış, LTBE pozitif 1 (33.3%) hasta mevcuttu. Bu hasta malignite hastası idi ve profilaksi önerilmediği ve tedavi almadığı saptandı. Son 2 yıl içinde konversiyonu olan bir hasta saptandı ve bu hastanın profilaksi aldığı görüldü. Akciğer grafisinde tüberküloz sekeli ile uyumlu bulgusu olan 153 hastann 136 (88.9%)'sı 35 yaş üstü, 17 (11.1%)'si 35 yaş altı idi. Bu hastaların 3 (2.0%)'ünün profilaksi aldığı saptandı. Bağışıklığı baskılanmış, LTBE (+) hastalar içerisinde 4 (0.9%) tane Anti-TNF tedavisi alan hasta, 5 (1.1%) tane sistemik steroid kullanan hasta, 2 (0.4%) tane dializ hastası vardı. Anti-TNF grubu içerisinde 2 (50%) hastaya, sistemik steroid grubu içerisinde 1 (20.0%) hastaya, diyaliz grubu içerisinde ise 1 (50.0%) hastaya profilaksi uygulandığı saptandı. Tüberküloz tanı ve tedavi rehberine göre LTBE tedavisi endike olan hasta sayısı ortak kriterlere sahip hastalar için düzeltme yapıldıktan sonra 164 (38.8%) kişi idi. Ancak bu hastaların sadece 7 (4.2%)'sine profilaksi verildiği saptandı. Sonuç: Tüberküloz dünyada ve ülkemizde önemini hala koruyan bir hastalıktır ve LTBE taraması aktif hastalığa dönüşümü engelleyerek tüberküloz kontrolüne katkı sağlayacağı için riskli gruplara yönelik uygun önlemlerin alınması, takip ve tedavinin etkin olarak yapılması önem arz etmektedir. Çalışma sonuçlarımızdaki düşük kemoprofilaksi oranı LTBE tanısı ve takibinin önemini hatırlatmaktadır. Elde edilen verilerin LTBE tanı ve tedavisine katkıda bulunacağı düşünülmektedir.