İlköğretim çocuklarına verilen beslenme eğitiminin beslenme davranışı ile okul yemek atık miktarı üzerine etkisinin saptanması

Bu çalışma, ilköğretim okulu öğrencilerine beslenme eğitim modeli geliştirmek ve çocukların beslenme bilgi ve davranışları üzerine etkisini, okulda öğle yemeği tüketim durumlarını, oluşan tabak atıkları ile karşılaştırarak beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma verileri Gaziantep İli, Şehitkamil İlçesi'ndeki bir ilköğretim okulunda, Aralık 2018- Nisan 2019 tarihleri arasında, 2. ve 3. sınıfına devam eden 122 çocuktan elde edilmiştir. Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 8.3±0.65 yıl olarak belirlenmiştir. Çocuklara anket formu uygulanmış; ardından her bir şubedeki öğrencilere farklı günlerde ve/veya saatlerde powerpoint sunum destekli beslenme eğitimi ve uygulaması verilmiştir. Beslenme eğitim öncesi ve sonrasında çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır. Eğitim verilmeden önce ve sonrasında çocuklara "Beslenme Bilgi Düzeyi Testi - BBDT" doldurtulmuştur. Eğitim öncesi ve sonrasında çocukların okulda sunulan öğle yemeği besin tüketimleri, beş gün boyunca tabak atıkları tartılarak kaydedilmiştir. Çocukların beslenme eğitimi öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında her iki cinsiyette de vücut ağırlığının arttığı (p<0.05); boylarının uzadığı (p<0.05) saptanmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası çalışmaya katılan çocukların kalça çevresinin arttığı (p<0.05); Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerleri ortalaması, bel çevresi ve bel/boy oranı açısından her iki cinsiyette de istatistiksel açıdan önemli bir değişikliğin olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Çocukların eğitim öncesinde beslenme bilgi puan ortalaması toplamda 67.2±4.3 iken; eğitim sonrasında 71.9±3.9 olarak belirlenmiştir. Eğitim öncesine göre eğitim sonrasında her iki cinsiyette de beslenme bilgi puanın arttığı, erkeklerde bu artışın istatistiksel açıdan önemli olduğu (p<0.05), ancak kızlarda istatistiksel açıdan önemli bir farkın olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Eğitim sonrası çocukların tükettikleri karbonhidrat, tekli doymamış yağ ve çoklu doymamış yağ içeriğinin artış gösterdiği tespit edilirken (p<0.05); enerji, yağ (TE%), doymuş yağ ve diyet posası içeriğinin eğitim öncesindeki bulgulara göre düşüş gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Eğitim sonrası çocukların tükettikleri öğle öğününde diyetle niasin alımının arttığı (p<0.05), A vitamini, tiamin, riboflavin, folik asit, B12 vitamini ve C vitamini alımının azaldığı belirlenirken (p<0.05); diyetle sodyum alımının arttığı (p<0.05), kalsiyum, demir, çinko ve potasyum alımının azaldığı belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, verilen beslenme eğitimi ile çocukların bilgi düzeylerinde olumlu gelişmeler olduğu ortaya çıkmaktadır. Okullarda yeterli ve dengeli beslenme ve besin grupları konusunda eğitim verilmesinin bu yaş grubu çocuklarının bilgi düzeylerini yükselteceği anlaşılmaktadır. Yaş gruplarına yönelik verilen beslenme eğitimi ve doğru menü planlanmasının desteklenmesi ile toplu beslenme sistemlerinde tabak atık sorununun önüne geçileceği ve diyetisyene önemli görevler düştüğü sonucuna varılmıştır.