İlköğretim matematik dersi (1-5) öğretim programında yer alan 1. sınıf geometri öğrenme alanı öğrenme - öğretme sürecinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, İlköğretim 1. Sınıf Matematik Dersi Öğretim Programında yer alan matematik dersinin alt öğrenme alanlarından biri olan geometri öğrenme alanı ile ilgili öğrenme-öğretme sürecinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması (case study) kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, Ankara'nın merkez ilçelerinden biri olan Yenimahalle ilçe milli eğitim müdürlüğüne bağlı bir devlet ilköğretim okulu 1/A şubesinde görev yapan sınıf öğretmeni ve 40 öğrenciden oluşan sınıftan seçkisiz (random) yöntem ile belirlenmiş 12 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmanın uygulaması 2005?2006 öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri video kaydı, görüşme ve yazılı dokümanlar yoluyla elde edilmiştir. Veri toplamada elde edilen bulgular her veri toplama aracı kapsamında tartışılmıştır. Araştırmanın bulguları ışığında 2004 İlköğretim Matematik Dersi (1?5) Öğretim Programında yer alan 1. sınıf geometri alt öğrenme alanlarının öğretim sürecinde sınıf içi uygulanması ile öğrencilerin öğrenmeleri nasıl gerçekleştiği ve öğrenme düzeyleri ile ilgili olarak araştırmanın alt problemlerini içeren sonuçlar, tartışma ve öneriler verilmiştir. Araştırmada genel olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır. Geometri alt öğrenme alanları ile ilgili öğretmen, dersin işleniş sürecinde genellikle düz anlatım yöntemini ve bu yöntemde tercih edilen soru cevap tekniğini benimsemiştir. Öğretmenin öğretim sürecinde sormuş olduğu sorular ise genellikle gerçeğin hatırlatılması şeklinde olup yargılayıcı ve düşündürücü sorular fazla kullanılmamıştır. Dersin işleniş sürecinde sınıf içi etkileşim ve iletişim, genelde öğretmen-öğrenci arasında kurulmuş yani öğretmen tek yönlü bir iletişim içinde dersin işlenişini sürdürmüştür. Sınıfta kullandığı öğretim materyalleri değerlendirildiğinde öğretmen teknolojik materyal olarak sadece tepegözden yararlanmıştır. Konunun amacına uygun materyal sınıfa getirilmemiş; bunun yerine öğretmen dersin işlenişi sürecinde sınıfta bulunan araç-gereçlerden konuya uygun olduğunu düşündüğü materyalleri kullanmıştır. Sınıfta uygulanan etkinliklerde ise çok az somut materyalin kullanıldığı tespit edilmiştir. Etkinliklerin uygulanması sırasında öğretmenin, etkinliklerin öğrenciler tarafından gerçekleştirilmesine izin vermediği, öğretmen merkezli etkinlikler gerçekleştirdiği görülmüştür. iv Programda dersin işleniş sürecinde öğrencinin aktif olması vurgulanırken öğretmenin kendisinin aktif olduğu görülmüştür. Öğretmenin, 2004 İlköğretim Matematik Dersi (1?5) Öğretim Programını uygularken programın belirttiği hususları dikkate almadan programın uygulamasında eski programa gelgitler yaparak uygulamayı gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin geometri alt öğrenme alanlarından biri olan uzamsal ilişkilerle ilgili kazanımları öğretim sürecinde ve süreç sonundaki öğrenme düzeylerine bakıldığında programda ön görülen kazanımlarla ilgili terimlerin hepsini öğrenmedikleri görülmüştür. Geometrik şekillerle ilgili öğrenmelerinin ise tam gerçekleşmediği; öğrencilerin üç boyutlu şekillerle iki boyutlu geometrik şekillerin isimlerini birbirleriyle karıştırmaları, geometrik cisimleri tanıyıp sınıflandıramamaları öğrenmenin tam olarak gerçekleşmediğinin göstergesi olarak düşünülebilir. Eşlik, örüntü ve süslemelerle ilgili olarak ise öğrencilerin öğretim sürecinde ve süreç sonunda öğrenmelerine bakıldığında daha kolay öğrendikleri görülmektedir. Sonuçlar doğrultusunda öneriler şu şekilde özetlenebilir: Değiştirilen yeni öğretim programının uygulanmasında öğretmenin, öğretim yöntemleri, somut araç kullanımı ve öğrenciyi aktif hale getirme gibi konularda zorluk çektiği görülmektedir. Benzer eğitime ve deneyime sahip diğer öğretmenlerin de bu konularda güçlük çektikleri düşünülebilir. Bir öğretmen ve 12 öğrenciyle yapılan bu araştırma derinlemesine yapılmış bir çalışmadır. Fakat daha geniş örneklem alınarak daha çok öğretmen ve daha çok öğrenci dâhil edilerek daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılabilir. Öğretmenlerin programları kendilerine göre uyarladıkları geniş örneklemli çalışmada da elde edilirse programın uygulanmasında gerekli önlemler gecikmeden alınabilir. Geometri alt öğrenme alanlarında sadece bir öğrenme alanı seçilerek uygulama daha uzun süreye yayılabilir. Yani 1. sınıftan 5. sınıfa kadar öğretmenlerin programı uygulayışı ve öğrencilerin uygulama karşısında öğrenmeleri takip edilebilir. Bununla birlikte öğretmenin programı uygulamasında deneyimi arttığında, programı uygulama konusunda değişme gösterip göstermediği tespit edilebilir.