İlköğretim matematik öğretmen adaylarının farklı meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmada ilköğretim matematik öğretmen adaylarının farklı meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik ön görüşlerinin alınması, ardından adayların bu mesleklerde çalışan kişilerden bilgi edindikten sonra son görüşlerinin alınması ve böylece görüşlerindeki değişimin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği lisans programı 3. sınıfta öğrenim gören ve 'Matematik Öğretiminde İlişkilendirme' dersini alan öğrenciler oluşturmuştur. Çalışma grubunda 6'sı erkek 24'ü kadın olmak üzere toplam 30 öğretmen adayı yer almıştır. Farklı meslek gruplarından kişilerle yapılacak olan görüşmelerin öncesinde ve sonrasında öğretmen adaylarının bu meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik görüşleri incelenmiş olup, verilerin toplanması süreci toplam sekiz hafta sürmüştür. Veri toplama araçları olarak uygulama öncesi ve sonrası görüşme formları, farklı meslek gruplarından kişilerle yapılacak görüşmelere ilişkin görev formu ve farklı meslek grubundan kişilerle yapılacak görüşmeler sonrasında görüşmelere ilişkin sınıf ortamında gerçekleştirilecek sunum görev formu kullanılmıştır. Ön görüşme formunda öğretmen adaylarının beceri, matematik öğretiminde beceriler, matematik öğretiminde ilişkilendirme becerisi ve matematiğin farklı mesleklerde kullanımına yönelik görüşleri; son görüşme formunda ise adayların matematiğin farklı mesleklerde kullanımına ve uygulama sürecine yönelik görüşleri alınmıştır. Meslek gruplarından kişilerle yapılacak görüşmelere ilişkin görev formunda adaylardan dokuz farklı meslek grubundan birini seçerek bu gruptan en az bir kişiyle minimum 10 dakika ve maksimum 15 dakika bir görüşme gerçekleştirmeleri, bu kişi/kişilerden mesleklerinde matematiği kullanmalarına yönelik somut örneklerle görüşlerini almaları istenmiştir. Sunum görev formunda ise öğretmen adaylarından meslek gruplarından kişi/kişilerle gerçekleştirecekleri görüşme sonrası matematiğin ilgili meslek grubunda kullanımına yönelik edindikleri bilgilere ilişkin en fazla 20 dakika sürecek şekilde bir sunum hazırlamaları ve sınıf ortamında paylaşmaları istenmiştir. Görüşme ve görev formlarından elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Öğretmen adaylarının ön görüşme formunda yer alan görüşleri incelendiğinde adaylara göre üniversite sınavında matematik netinin kazanmada etkili olduğu fakülte türlerinin başında sağlık alanıyla ilgili fakültelerin yer aldığı, program türü olarak bakıldığında ise üniversite sınavında matematik netinin kazanmada en fazla etkili olduğu programın mühendislik olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öğretmen adaylarına göre mezuniyetten sonra matematiğin sahada en fazla kullanıldığı meslek gruplarının başında mühendislik fakültesi meslek dallarının yer aldığı, meslek dalı olarak ise matematiğin sahada en çok kullanıldığı mesleğin mühendislik olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına ilişkin görüşlerine bakıldığında polislik, askerlik, avukatlık ve bilgisayar programcılığı mesleklerinde matematiğin kullanımına ilişkin adayların yarıya yakın kısmının bilgi sahibi olmadığı, diğer meslek gruplarında matematiğin kullanımına ilişkin ise adayların çoğunluğunun kısmen bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Öğretmen adaylarının son görüşme formunda yer alan görüşleri incelendiğinde dokuz farklı meslek grubunun tamamında matematiğin kullanımına ilişkin adayların çoğunluğunun bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Uygulama sürecine dair öğretmen adaylarının görüşlerine bakıldığında ise adayların tamamının uygulama süreci ile ilgili olumlu görüş belirttiği ve öğretmen olduklarında matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına ilişkin bilgilere kendi derslerinde yer vermeyi düşündükleri tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik öğretmen adaylarının önemli bir kısmının bilgi sahibi olmadıkları, "kısmen bilgi sahibiyim" ya da "bilgi sahibiyim" öz değerlendirmesinde bulunan adayların ise önemli bir kısmının sınırlı bilgi düzeyi ile yüzeysel açıklamalar yaptıkları, uygulama sonrasında ise matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik bilgi sahibi olmayan aday sayısının çok az olduğu, bilgi sahibi olduklarını ifade eden adayların çoğunluğunun konuya ilişkin uygulama öncesine göre daha farklı ve geniş açıklamalar yapabildikleri belirlenmiştir. Bu sonuç adayların çoğunluğunun uygulama süreciyle birlikte farklı meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik bilgilerini arttırdıklarını göstermektedir. Bununla birlikte uygulama sürecinin de katkısıyla adayların matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik edindikleri bilgilere öğretmen olduklarında kendi derslerinde yer vermeyi düşündükleri şeklinde olumlu bir görüş geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın ilerletilebilmesi adına daha başka meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik sorular da öğretmen adaylarına yöneltilip çalışmanın kapsamı genişletilebilir. Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamları bağlamında bu meslek gruplarındaki kişilerin çalışma yerlerini görüp bizzat kendilerinden dinleyerek ve ortamında yaşayarak öğrenmeleri daha etkili olabilir ve dolayısıyla bu doğrultuda araştırmalar gerçekleştirilebilir. Anahtar Kelimeler: Farklı Meslek Gruplarında Matematiğin Kullanımı, İlişkilendirme Becerisi, Matematik Öğretmen Adayları, Matematik Eğitimi.