İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesi

İnsanlar karşılaştıkları problemlerde muhakeme yapma, analiz etme ve karar verme gibi zihinsel süreçlerle meşguldür. Eleştirel düşünme, bu süreçleri kapsamakla beraber bilgiyi elde etme ve güvenirliğini sorgulama, karşılaştırmalar yapma ve değerlendirmeyi amaç edinen disiplinli ve öz denetimli düşünmedir. Problem çözme ve kurma, akıl yürütme gibi üst düzey bilişsel süreçlerle ilişkili olan, aynı zamanda öğrencilere kazandırılması hedeflenen 21. yüzyıl becerilerinden biri olan eleştirel düşünme, problemlerle etkin bir şekilde başa çıkmayı sağladığı için önemlidir. Bu bakımdan eleştirel düşünmenin matematik alanına özgü kavramsallaştırılması ve değerlendirilmesi matematik eğitimi açısından önemlidir. Öğretmenlerde var olan eleştirel düşünme becerisinin, öğrencilerin eleştirel düşünme becerisini etkileyecek olması nedeniyle matematik öğretmeni adaylarının, matematiğe özgü eleştirel düşünme becerilerinin bilinmesi, bu becerinin geliştirilmesi yönündeki çalışmalara ışık tutması bakımından önemli görülmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesidir. Araştırmanın amacına ulaşabilmek için öncelikle matematiksel eleştirel düşünme becerisini ölçmek için 2016 yılında Rott ve Leuders tarafından geliştirilen "Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi (MEDT)" Türkçeye uyarlanmıştır. Türkçeye tercüme edilen maddelerin anlaşılırlığının belirlenebilmesi amacıyla üç ilköğretim matematik öğretmeni adayı ile görüşmeler yapılmıştır. Ardından 52 ilköğretim matematik öğretmeni adayı ile testin güvenirliği belirlenmiştir. MEDT'nin güvenilir bir test olduğu ve matematiksel eleştirel düşünme becerilerinin ölçülmesinde kullanılabileceği belirlenmiştir. İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel eleştirel düşünme becerilerinin nasıl olduğunun belirlenmesine yönelik çalışma, 90 ilköğretim matematik öğretmeni adayı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların almış oldukları puanlara göre oluşturulan düşük, orta ve yüksek düzey gruplarından seçilen beşer öğrenci ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının matematiksel eleştirel düşünme becerilerinin orta seviyede olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında matematiksel eleştirel düşünme becerilerini ölçmeye yönelik güvenilirliği daha yüksek ölçme araçlarının geliştirilmesi ve matematiksel eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik ortamların tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi önerilebilir.