İlköğretim öğrencilerinin tüketici eğitimine yönelik bilgi ve tutum düzeyleri

ÖZET Bu araştırma, Ankara ilinin farklı sosyo-ekonomik bölgelerinde, ilköğretim 6., 7., 8. sınıflarda okuyan 12-14 yaşlan arasındaki öğrencilerin tüketici eğitimi konularına ilişkin bilgi ve tutumlarına, bu konuda aldıkları eğitimin etkisini saptamak amacıyla planlanıp yürütülmüştür. İki farklı sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim okulunda okuyan 240 öğrenciden 120 kişilik deney grubuna 4 üniteyi kapsayan tüketici eğitimi 1 ay süreyle uygulanmıştır. Araştırmacı tarafindan geliştirilen bilgi testi ve tutum ölçeği, eğitimden önce ve sonra deney ve kontrol gruplarına uygulanmıştır. Son test bilgi ve tutum puanlarına göre eğitimin etkisi bağımsız değişkenlere (sosyo ekonomik düzey, cinsiyet, yaş, ebeveynlerin eğitim ve çalışma durumu, aile geliri ve harçlık) bağlı olarak ölçülmüş ve tartışılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; öğrencilerin %52.5'i erkek, %47.5'i kız olmak üzere toplam 240 kişidir. Yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin babalarının %66.6'sı, annelerinin %42.5'i yüksek öğrenim; düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin babalarının %41.3'ü, annelerinin %72.5'i ilkokul ve daha düşük öğrenim düzeyindedir (p<0.001). Öğrencilerin babalarının çoğunluğu (%85.0) düzenli bir işte çalışırken, annelerinin yandan fazlası (%68.3) çalışmamaktadır. Düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin çoğunluğu (%83.3) 500 milyon TL ve altında, yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin tamamına yakını (%95.0) ise 500 milyon TL'nin üzerinde aylık gelire sahiptir (p<0.001). Yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin yansından biraz fazlasında (%51.7) harcama kararlarını tüm aile bireyleri ortak verirken; düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ailelerinin yansından biraz fazlasında (%51.6) kararlar anne ve baba tarafindan verilmektedir (p<0.01). Yüksek sosyo ekonomik düzeydeki öğrencilerin yandan fazlası (%52.5) 1 1 milyon TL ve üzerinde, düşük sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin yarıya yakım (%43.3) 5 milyon TL ve altında harçlık almaktadır (pO.001). Tüketici eğitimi ile ilgili bilgiye sahip olduğunu belirten öğrencilerden (%52.1); düşük sosyo-ekonomik düzeydekiler bilgiyi (%57.6)11 derslerden, yüksek sosyo-ekonomik düzeydekiler (%54.8) kitle iletişim araçlarından edindiklerini belirtmişlerdir (p<0.001). Eğitim verildikten sonra toplam bilgi testinden elde edilen verilerine göre, tüketici egitimi alan (p<0.001); yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki (p<0.001); anne (p<0.05) ve babasının (p<0.001) öğrenim düzeyi ve ailesinin gelir düzeyi yüksek (p<0.001); harçlık miktarı fazla (jKO.Ol) olan öğrenciler, daha fazla puan almışlardır. Son test toplam bilgi puanlan açısından; cinsiyetlerine, devam ettikleri sınıflara ve babalarının öğrenim durumuna göre öğrenciler arasında önemli bir fark görülmemiştir (p>0.05). Eğitim verildikten sonra toplam tutum ölçeğinden elde edilen verilerine göre, tüketici eğitimi alan (p<0.001); yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki (p<0.001) öğrenciler; kız öğrenciler (p<0.001); babasının öğrenim düzeyi yüksek olan öğrenciler (p<0.05) daha fazla puan almışlardır. Son test toplam tutum puanlan açısından, devam ettikleri sınıflara, annelerinin ve babalarının öğrenim durumuna, annelerinin çalışma durumuna, aile gelirlerine ve harçlık miktarlarına göre öğrenciler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir (p>0.05). Yapılan çalışma ile teknolojinin hızla geliştiği çağımızda üreticiler tarafından önemli bir pazar olarak görülen gençlere örgün eğitim kurumlan tarafından tüketici eğitimi verilmesinin gerekliliği açığa çıkarılmış ve ilköğretim çağı öğrencileri için örnek bir "Tüketici Eğitimi Modülü" geliştirilmiştir.