İlköğretim okulu öğretmenlerinin bireysel ve örgütsel değerlerinin uyumu (Ankara ili örneği)

Birey-örgüt uyumuna ilişkin alanyazında, bireysel ve örgütsel değerlerinuyumunun, işgörenlerin iş doyumunu ve örgütsel bağlılığını artırdığına, bireysel veörgütsel performansı yükselttiğine, işgörenlerin işten ayrılma isteğini azalttığına,örgütsel amaçlar için ekstra çaba gösterilmesine ve örgütsel vatandaşlıkdavranışlarının sergilenmesine yardımcı olduğuna, işgörenlerin rol belirsizliğinigiderdiğine ve örgütte stres oluşturucu olumsuz etkenleri azalttığına ilişkin araştırmasonuçlarının yoğunlukta olduğu görülmektedir. Bu nedenle, okulda öğretmenlerinbireysel ve örgütsel değerlerinin uyumlu olması, öğretmenlerin iş doyumunu artıran,örgütsel bağlılık duygusu oluşturan ve dolayısıyla eğitimin kalitesini yükselten biraraç olarak değerlendirilebilir.Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında görevli öğretmenlerin bireyselve örgütsel değerlerin uyumuna ilişkin algılarını çeşitli değişkenler açısındanincelemek ve okulda birey-örgüt değer uyumuna yönelik bazı çıkarımlar sunmaktır.Bu amaçla, öncelikle birey-örgüt uyumunun önemine ve bireysel değerler ile örgütseldeğerlerin uyumuna ilişkin genel bir kavramsal çerçeve sunulmuştur. Ayrıca,araştırma kapsamında, birey-örgüt değer uyumunun sonuçları, okulun kendine özgüözellikleri dikkate alınarak iş doyumu, örgütsel bağlılık ve performans gibikavramlarla ilişkilendirilerek tartışılmıştır.Tarama modelinde olan bu araştırmada, ilköğretim okulu öğretmenlerininbirey-örgüt değer uyumuna ilişkin algıları, araştırmanın bağımlı değişkeninioluşturmuştur. Birey-örgüt değer uyumu üzerinde etkisi araştırılan cinsiyet, branş,çalışılan okuldaki hizmet süresi, mesleki kıdem, yaş, öğrenim durumu, mezun olunankurum, işten memnun olma düzeyi, kendini okulun önemli ve değerli bir üyesi olarakhissetme durumu ve okula ilişkin algılanan tutum değişkenleri ise, araştırmadabağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında ilköğretimokulu öğretmenlerinin bir dizi değere ilişkin verdikleri önem sıraları da incelenmiştir.Son olarak, araştırmaya katılan öğretmenlerin okulda birey-örgüt değer uyumunungeliştirilebilmesi için yönetsel, teknik ve sosyal (insan ilişkileri) anlamda neleryapılabileceğine ilişkin önerileri araştırılmıştır.Araştırmanın örneklemini, Ankara'nın merkez ilçelerinden (Altındağ,Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Sincan ve Yenimahalle) seçilen 40iiilköğretim okulunda görevli 575 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada verilerintoplanması amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen bir anket kullanılmıştır.Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesi amacıyla Pearson Momentler ÇarpımKorelasyon Katsayısı, İlişkisiz Örneklemler İçin t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi(ANOVA), Tukey-HSD Çoklu Karşılaştırma Testi, Kruskal Wallis H-Testi, MannWhitney U-Testi, Spearman (rho) Sıra Farkları Korelasyon Katsayısı ve içerik analizikullanılmıştır.Araştırmanın sonuçları, araştırmaya katılan öğretmenlerin bireysel ve örgütseldeğerlere ilişkin algıları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişkiolduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin birey-örgüt değer uyumuna ilişkin algılarında,cinsiyet, branş, çalışılan okuldaki hizmet süresi, yaş, öğrenim durumu, mezun olunankurum ve işten memnun olma düzeyi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlıfarklılıklar yoktur. Bununla birlikte, öğretmenlerin birey-örgüt değer uyumuna ilişkinalgıları; mesleki kıdem, kendini okulun önemli ve değerli bir üyesi olarak hissetmeve okula karşı algılanan tutum değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. İşdoyumu yüksek, kendini okulun önemli ve değerli bir üyesi olarak hisseden veçalıştığı okula bağlılık duyan öğretmenlerin bireysel ve örgütsel değerlerin uyumunailişkin algıları, diğer öğretmenlere oranla daha olumludur. Ayrıca, araştırmasonuçları, bireysel ve örgütsel açıdan ?dürüstlük?, ?güven? ve ?saygı? gibi değerlerindaha ön planda görülmesine karşın, ?risk alma?, ?katılım? ve ?sorumluluk? gibideğerlerin önem sırası açısından daha sonlarda yer aldığını göstermiştir.Araştırmaya katılan öğretmenler, okullarda bireysel ve örgütsel değerlerinuyumunun artırılmasına yönelik olarak yönetsel bağlamda, karara katılım vekatılmalı yönetimin uygulanmasını, değerlendirmenin objektif ölçütlere göreyapılmasını, öğretmenlere bireysel ve mesleki gelişim olanaklarının sağlanmasınıgerekli görmektedirler. Öğretmenler, teknik alanda, okulların fiziki şartlarınıniyileştirilmesi, teknolojik donanımın güçlendirilmesi ve bilgi teknolojilerininkullanımına önem verilmesi yönünde önerilerde bulunmuşlardır. Ayrıca, insanilişkileri alanında ise, okulda çok yönlü (öğrenci, veli, öğretmen, yönetici, vb.)iletişimin geliştirilmesi, sosyal ve kültürel etkinliklerin özendirilmesi, işbirliği,yardımlaşma, birlikte hareket etme ve takım ruhu anlayışının gelişmesi, sorumlulukve görev bilincine önem verilmesi önerilmiştir.