İlköğretim türkçe öğretmeni adaylarının okuduğunu anlama becerileri üzerine alan araştırması

Bu arastırmada, Türkçe ögretmeni adayı 4. sınıf ögrencilerinin okudugunu anlama basarısı ve okuma stratejilerini kullanma düzeyi incelenmistir. Ögretmen adaylarının okuma stratejileri konusundaki bilissel farkındalık düzeyi, okuma süreçleri ve okudugunu anlama basarısının metin türleri ve yapıları açısından degisip degismedigini ortaya çıkarma arastırmanın temel amacıdır. Egitim Fakülteleri Türkçe Ögretmenligi Bölümlerinde ögrencilere bu konularda verilen egitimin yeterliliginin bilinmesi de, egitim sürecini degerlendirme açısından önemlidir. Gazi Üniversitesi Gazi Egitim Fakültesi, Kastamonu Egitim Fakültesi ve Abant #zzet Baysal Üniversitesi Egitim Fakültesinde yansız seçilen 350 ögrenci, arastırmada örneklem olarak kullanılmıstır. Okudugunu anlama basarısını ölçmek için metin türlerine dayalı 75 soruluk bir Okudugunu Anlama Testi; okuma stratejilerini kullanma düzeyini belirlemek için de 33 maddelik bir Okuma Stratejileri Ölçegi gelistirilmistir. Toplanan verilerin analizinde SPSS 11.5 (Statistic Package For Social Science) programı kullanılmıstır. Türkçe ögretmeni adaylarının okudugunu anlama basarısı, metin türleri arasında (bilgilendirici, öyküleyici, siir) anlamlı bir sekilde farklılasmaktadır. Kızların okudugunu anlama basarısı, bilgilendirici metin türü hariç, öyküleyici metin ve siirde erkeklere göre yüksek ve anlamlıdır. Okudugunu anlama basarısının en yüksek oldugu metin türü siir, en düsük oldugu metin türü ise öyküleyici metindir. Metin yapılarına iliskin okudugunu anlama basarısının en yüksek oldugu yapı, kelime-kelime grubu ve paragraflardır. Metinlerin tamamıyla ilgili okuma sonrası ii süreçte metnin tamamına iliskin büyük yapıda anlama basarısı, kelime-kelime grubu ve paragraflara göre düsüktür. Ögretmen adaylarının, metin okuma sonrası süreçlerde okudugunu degerlendirmede yeterli bir donanıma sahip olmadıgı anlasılmaktadır. Ögretmen adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeyi genel olarak orta seviyededir. Okuma stratejilerini kullanma düzeyi, okuma süreçleri arasında farklılasmakta, okuma öncesi süreçten okuma sonrası sürece dogru bir düsüs göstermektedir. Erkek ögrencilerin okuma stratejilerine iliskin bilissel farkındalıgı, kızlara göre daha yüksek ve anlamlıdır. Okuma stratejilerinin en az kullanıldıgı süreç, okuma sonrası süreçtir. Metin kavramaya yönelik strateji kullanmayı, ögrencilerine kazandıracak, 4. sınıfın sonuna gelmis ögretmen adaylarının bu konudaki bilissel farkındalıgının daha iyi düzeyde olması gerekirdi. Egitim Fakültelerinde, metin okuma-anlama ile ilgili verilen egitimin okudugunu kavrama ve degerlendirme becerisini gelistirici ve okunan metne karsı anlamayı artırıcı bilissel farkındalık stratejisi kullanmayı yeterli düzeyde gelistirmemistir. Ögretmen yetistiren fakültelerinin alanında uzman ögretim elemanı ihtiyaçları giderilmeli, egitim programlarının yeterliligi de elestirel bir gözle ve benzer arastırma bulguları ısıgında yeniden yapılandırılmadır.