İlköğretimde örgütsel iklim ve okul-aile ilişkileri

Bu araştırmanın amacı ilköğretim okullarındaki örgütsel iklim ile okul-aile ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla ilköğretimdeki örgütsel iklimin boyutları olan destekleyicilik, samimilik, sınırlayıcılık ve yönlendiricilik ile okul-aile ilişkilerinin boyutları olan veli sorumluluk paylaşımı, öğretmen-veli iletişimi ve okul tabanlı katılım arasındaki ilişkiler ilköğretimde çalışan öğretmenlerin görüşleri alınarak incelenmiştir.Araştırma tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada ilköğretimdeki örgütsel iklimin belirlenmesi için veri toplama aracı olarak İlkokullarda Örgütsel İklimi Tanımlama Anketi (OCDQ-RE) kullanılmıştır. Anket araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanmış ve 120 kişilik bir öğretmen grubu üzerinde ön uygulaması yapılmıştır. Ön uygulama sonucunda 25 madde ve 4 boyuttan oluşan 4'lü Likert tipi Okul İklimi Anketi ortaya çıkmıştır. Okul-aile ilişkilerini belirlemek için ise yine araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınıp 120 kişilik bir öğretmen grubu ile ön uygulaması yapılan Okul-Aile İlişkileri Anketi geliştirilmiştir. Anket 28 madde ve 3 boyuttan oluşan 5'li Likert tipi bir ankettir.Araştırmanın evreni 2009-2010 eğitim öğretim yılında Ankara ili Çubuk İlçesi sınırlarındaki resmi ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 450 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise bu evrenden tesadüfi (random) örnekleme tekniğiyle seçilen 300 ilköğretim öğretmenini içermektedir.Araştırma verilerinin istatistiksel analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey-HSD testi kullanılmıştır. Farklılıkların anlamlılığının test edilmesinde anlamlılık düzeyi ?=.05 olarak kabul edilmiştir.Bulgular ilköğretimdeki okul-aile ilişkilerinin veli sorumluluk paylaşımı boyutu ile okul ikliminin destekleyicilik ve samimilik boyutu ile anlamlı ve pozitif, sınırlayıcılık boyutu ile ise anlamlı ve negatif bir ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, okul-aile ilişkilerinin öğretmen veli iletişimi boyutu ile de okul ikliminin samimilik boyutu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Son olarak ise okul-aile ilişkilerinin okul tabanlı katılım boyutu ile okul ikliminin samimilik ve destekleyicilik boyutları arasında da anlamlı ve pozitif ilişkiler gözlemlenmiştir. Okul ikliminin bazı kişisel değişkenlere göre incelenmesi sırasında da, cinsiyetin destekleyicilik boyutunda, görev türünün ise sınırlayıcılık boyutunda anlamlı bir farklılığa sebep olduğu ortaya çıkmıştır. Okul-aile ilişkilerinin aynı değişkenlere göre incelenmesi sırasında ise cinsiyetin sadece veli sorumluluk paylaşımı boyutunda, kıdem yılı, görev süresi ve görev türünün ise bütün boyutlarda anlamlı farklılıklara sebep olduğu görülmüştür. Araştırmanın sonunda bu bulgular ışığında ilköğretimlerdeki okul iklimine ve okul-aile ilişkilerine yönelik yapılabilecekler konusunda önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Örgütsel iklim, okul iklimi, okul-aile ilişkileri, aile katılımı, öğretmen