İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin ahlaki olgunlukları ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin ahlaki olgunluk ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bununla birlikte cinsiyet, kardeş sayısı, okul türü, anne-baba eğitim durumu ve algılanan gelir düzeyi gibi çeşitli demografik değişkenlere göre, öğrencilerin ahlaki olgunluk düzeylerinde ve eleştirel düşünme eğilimlerinde anlamlı farklılıklar olup olmadığını belirlemek hedeflenmiştir. Araştırma, nicel bir yöntem olarak ilişkisel tarama modeline dayanmıştır. Araştırmanın evreni, Sakarya ilinin Erenler ilçesindeki tüm ilkokulların 4. sınıflarında öğrenim gören 1197 öğrenciden oluşmuştur. Basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 357 öğrenci çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Demografik Özellikler Formu, Ahlaki Olgunluk Ölçeği (AOÖ) ve Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği'nden (EDEÖ) faydalanılmıştır. Verilerin analizi bir istatistik paket programı ile yapılmış, ölçeklerin güvenirliği Cronbach Alpha katsayısı ile belirlenmiştir. Analizlerde normallik testi sonrası uygun testler kullanılarak veriler değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin ahlaki olgunluk düzeylerinin yüksek, eleştirel düşünme eğilimlerinin orta seviyenin üstünde olduğu tespit edilmiştir. Ahlaki olgunluk ile eleştirel düşünme eğilimleri arasında pozitif yönde orta seviyede ilişki saptanarak, AOÖ toplam puanı ile EDEÖ ''Açık Fikirlilik'' alt boyutu arasında yüksek düzeyde, AOÖ ''Çıkarcılık'' alt boyutu ile EDEÖ ''Açık Fikirlilik'' alt boyutu arasında ise yüksek düzeyde pozitif ilişki olduğu anlaşılmıştır. Öğrencilerin ahlaki olgunluk düzeyleri, okul türü ve kardeş sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermezken, cinsiyet, algılanan gelir düzeyi, anne ve baba eğitim durumu gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Eleştirel düşünme eğilimlerinde, cinsiyet ve okul türüne göre anlamlı farklılıklar saptanmış, anne ve baba eğitim durumu ile kardeş sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Algılanan gelir düzeyine göre yalnızca EDEÖ ''Meraklılık'' alt boyutunda eleştirel düşünme eğilimlerinin farklılaştığı görülmüştür. Çalışmada ahlaki olgunluk ve eleştirel düşünme eğilimi ilişkili bulunduğundan eleştirel düşünmeyi destekleyen eğitim programlarının, ahlaki olgunluk becerilerinin de göz önüne alınarak yapılandırılması önerilmektedir.