İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitabındaki karakterleri niteleyen değerlerin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabındaki karakterleri niteleyen değerlerin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama kaynağı olarak 2022-2023 eğitim öğretim yılında okutulan "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı" tercih edilmiştir. Araştırma aşamasında "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı" incelenerek kitapta geçen karakterler belirlenmiştir. Belirlenen karakterlerin özellikleri çerçevesinde karakterizasyonlar yapılmıştır. Ardından karakterlerin özellikleri dikkate alınarak hangi karakterin hangi değeri/değerleri temsil ettiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada tercih edilen analiz çeşidi betimsel analiz yaklaşımıdır. Araştırmanın sonucuna göre, İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabının değer aktarım sürecinde yüz yirmi dört (124) tane karakter kullanıldığı görülmüştür. Kullanılan bu karakterlerin doksan altısı (96) canlı karakterlerden, yirmi iki (22) tanesi ise cansız karakterlerden oluştuğu görülmüştür. Canlı karakterlerin doksan beş (95) tanesi insan karakterinden, bir (1) tanesi ise hayvan karakterinden seçildiği sonucuna varılmıştır. İnsan karakterine bakıldığında altmış bir (61) tanesi erkek karakterlerden, otuz dört (34) tanesi ise kadın karakterlerden seçildiği görülmüştür. Tespit edilen bu karakterlerin her birisi en az bir değeri temsil ettiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte bazı karakterlerin birden fazla değeri temsil ettiği de görülmüştür. Karakterlerin temsil ettikleri değerlere bakıldığında karakterleri niteleyen en çok vurgulanan değerlerin sırasıyla duyarlılık, bilimsellik ve saygı değerleri olduğu, en az vurgulanan değerlerin ise başta barış değeri olmak üzere sabır, azim, dürüstlük ve estetik değerleri olduğu görülmüştür. Karakterleri niteleyen değerlerin Sosyal Bilgiler dersi Öğretim Programındaki kök değerlere ve Milli Eğitim Temel Kanununda yer alan değerlere paralel olarak hazırlandığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler Ders Kitabı, Kök Değerler, Karakter, Karakterizasyon